Rất nhiều người bị ho có đờm mãi không khỏi, uống đủ thuốc, nghỉ ngơi đủ, nhưng đờm vẫn đặc, vẫn vướng cổ ngày qua ngày mà không hề biết lý do nằm ngay trong ly nước họ cầm trên tay mỗi ngày. Sự thật ít người nhận ra: thói quen uống nước tưởng chừng vô hại lại tác động trực tiếp đến việc đờm trong cơ thể đặc lại hay loãng ra. Bài viết dưới đây phân tích cơ chế hình thành đờm, cách 3 loại thức uống phổ biến khiến đờm đặc quánh hơn, và những gì nên làm thay vào đó.
né ngay 3 thức uống khi bị ho
Điều gì khiến bạn bị ho có đờm?
Chất nhầy đường thở (đờm) thực chất là một loại hydrogel với thành phần khoảng 98% là nước, còn lại là muối, protein và các polymer mucin trọng lượng phân tử cao. Khi đường hô hấp bị virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân kích ứng tấn công, các tuyến nhầy trong niêm mạc tăng tiết để “bẫy” và đẩy tác nhân gây hại ra ngoài, đây là phản ứng bảo vệ tự nhiên của cơ thể, không phải dấu hiệu xấu hoàn toàn.
Vấn đề nằm ở độ đặc của lớp đờm này. Khi lượng nước trong lớp dịch bề mặt đường thở giảm xuống, đờm trở nên đậm đặc hơn, lớp lông mao bên dưới bị xẹp lại, và lớp đờm đặc này bám dính vào bề mặt tế bào, gây tắc nghẽn. Nói đơn giản: cơ thể thiếu nước ở đúng thời điểm này, đờm sẽ đặc lại đúng tỷ lệ tương ứng và đờm đặc thì cơ thể càng khó tự đẩy ra ngoài, ho càng kéo dài.
3 Loại nước uống cần tránh khi bị ho có đờm
Vì đờm có thành phần chủ yếu là nước, mọi thức uống đưa vào cơ thể đều gián tiếp ảnh hưởng đến độ đặc của lớp dịch nhầy đường thở. Dưới đây là 3 nhóm thức uống cần tránh khi đang bị ho có đờm:
- Đồ uống có cồn (bia, rượu): Cồn có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể mất nước nhanh hơn lượng nước được bổ sung. Khi cơ thể thiếu nước, lớp dịch bề mặt đường thở cũng bị “rút nước” theo, khiến đờm đặc và khó di chuyển ra ngoài hơn.
- Cà phê, trà đặc (nhiều cafein): Cafein cũng có tính lợi tiểu nhẹ. Uống quá nhiều cà phê đặc trong ngày, đặc biệt khi không bổ sung đủ nước lọc kèm theo, có thể góp phần làm giảm lượng nước sẵn có để duy trì độ ẩm cho lớp nhầy đường thở.
- Nước ngọt có gas, nước tăng lực nhiều đường: Lượng đường cao không trực tiếp làm đặc đờm, nhưng tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn trong khoang miệng phát triển, kéo dài tình trạng viêm tại chỗ – gián tiếp khiến tuyến nhầy tiếp tục tăng tiết.
Lưu ý đáng chú ý: Nhiều người vẫn tin rằng sữa làm đặc đờm và kiêng tuyệt đối khi ho. Tuy nhiên, các nghiên cứu đối chứng ghi nhận một lần dùng sữa bò không liên quan đến triệu chứng hô hấp, viêm hay co thắt phế quản ở cả trẻ có và không có hen suyễn. Cảm giác “đặc” trong miệng sau khi uống sữa đến từ việc thành phần trong sữa phản ứng với nước bọt, tạo cảm giác nhớt tạm thời ở miệng, không phải đờm thật tăng lên trong đường thở. Vì vậy, không cần kiêng sữa hoàn toàn nếu cơ thể vẫn dung nạp tốt – trừ khi có chỉ định riêng từ bác sĩ.
Thức uống nên dùng và chế độ sinh hoạt hỗ trợ long đờm
Nguyên tắc cốt lõi: cung cấp đủ nước để lớp dịch đường thở không bị “khô”, giúp đờm tự loãng ra và dễ được đẩy ra ngoài qua phản xạ ho hoặc khạc nhẹ.
- Nước ấm (35-40°C): Đây là lựa chọn ưu tiên hàng đầu, nên uống rải đều suốt ngày, 6-8 lần, mỗi lần một lượng nhỏ thay vì uống dồn.
- Trà gừng mật ong ấm: Gừng hỗ trợ làm ấm cơ thể, mật ong tạo lớp màng dịu nhẹ lên niêm mạc họng, hỗ trợ giảm phản xạ ho do kích ứng.
- Nước canh, súp ấm: Vừa bổ sung nước, vừa cung cấp thêm năng lượng khi cơ thể đang mệt do ho nhiều.
Kết hợp cùng một số thói quen sinh hoạt sau để hỗ trợ quá trình long đờm diễn ra thuận lợi hơn:
- Giữ ẩm không khí phòng ngủ: Không khí khô do điều hòa khiến lớp dịch đường thở mất nước nhanh hơn, đờm dễ đặc lại, đặc biệt vào ban đêm.
- Hạn chế nằm ngay sau khi ăn hoặc uống: Giúp giảm nguy cơ trào ngược kích ứng thêm vùng hầu họng.
- Vận động nhẹ, hít thở sâu: Hỗ trợ lưu thông và đẩy đờm di chuyển dễ hơn qua đường thở.
- Ngủ đủ giấc: Thời điểm cơ thể tập trung phục hồi niêm mạc và điều hòa lại hoạt động tiết dịch.
Hỗ trợ phục hồi niêm mạc và tăng đề kháng với xịt họng keo ong Propobee
Uống đủ nước giúp đờm không đặc thêm, nhưng để hỗ trợ niêm mạc đường hô hấp phục hồi nhanh hơn, nhiều người kết hợp thêm xịt họng từ keo ong (propolis) – hoạt chất có cơ chế tác động khác với việc bổ sung nước đơn thuần.
Propobee là xịt họng với thành phần keo ong nhập khẩu từ Ý, được nghiên cứu và phát triển bởi Công ty Cổ phần Dược Khoa phù hợp với điều kiện khí hậu và thể trạng của người Việt:
- Hỗ trợ giảm phản xạ ho, làm dịu cảm giác ngứa rát họng thường đi kèm tình trạng ho có đờm.
- Hỗ trợ tăng cường khả năng đề kháng tại chỗ trước sự phát triển của vi khuẩn đường hô hấp.
- Hỗ trợ làm dịu triệu chứng khi cơ thể nhiễm lạnh, thời điểm dễ khởi phát ho có đờm nhất.
Liều tham khảo: 2-4 nhát xịt/lần, 2-4 lần/ngày đối với người lớn, có thể tăng nếu cần. Kết hợp đồng thời việc uống đủ nước đúng cách và hỗ trợ tại chỗ bằng keo ong thường mang lại hiệu quả tốt hơn so với chỉ áp dụng riêng lẻ một biện pháp khi đang bị ho có đờm.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Nếu tình trạng ho có đờm kéo dài trên 2 tuần, đờm đổi màu xanh/vàng đậm hoặc kèm sốt cao, khó thở, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra trực tiếp.
Xem thêm: 3 thức uống dùng khi đau rát cổ họng mà ai cũng nên biết.
