Với nhiều người, giọng nói không chỉ là công cụ giao tiếp – đó là cả công cụ kiếm sống. Giáo viên không thể giảng bài nếu mất giọng. Nhân viên telesale không thể chốt đơn nếu nói không ra hơi. MC, ca sĩ, người dẫn chương trình – toàn bộ sự nghiệp đặt trên hai dây thanh mỏng manh trong cổ họng. Vậy mà phần lớn trong số họ vẫn xem nhẹ một cơn đau họng tưởng chừng “bình thường”, cho đến ngày tỉnh dậy và phát hiện mình không thể nói thành lời.
Mất giọng do đau họng kéo dài ảnh hưởng đến công việc
Mất giọng do đau họng không phải là chuyện hiếm, và nó không xảy ra ngẫu nhiên, đó là kết quả của một quá trình mà bạn hoàn toàn có thể ngăn chặn, nếu hiểu đúng cơ chế và biết mình đang lặp lại đúng những thói quen khiến tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn mỗi ngày.
Cơ chế khiến mất giọng do đau họng
Đau họng thông thường (viêm hầu họng) và mất giọng do đau họng thực chất là hai vấn đề khác nhau, xảy ra ở hai vị trí khác nhau trong cổ họng. Viêm họng (pharyngitis) là tình trạng ở vùng hầu họng phía trên, còn thanh quản – nơi chứa dây thanh âm nằm sâu hơn, giữa hầu họng và khí quản.
Khi tình trạng viêm họng kéo dài hoặc không được chăm sóc đúng cách, viêm có thể lan xuống vùng thanh quản, gây ra tình trạng gọi là viêm thanh quản (laryngitis). Dây thanh khỏe mạnh đóng mở trơn tru, dao động đều để tạo ra âm thanh. Nhưng khi viêm thanh quản xảy ra, dây thanh bị sưng lên, làm biến dạng âm thanh khi luồng khí đi qua – đó là lý do giọng trở nên khàn, và một số người mất giọng hoàn toàn trong một khoảng thời gian.
Điều đáng sợ hơn: phần mép của dây thanh bị sưng đỏ và dày lên không đều, khiến giọng trầm hơn và có âm thanh khàn đặc trưng – và nếu bạn vẫn tiếp tục nói nhiều, nói to trong giai đoạn này, tổn thương sẽ không có cơ hội phục hồi, thậm chí kéo dài thành mạn tính.
3 thói quen đang khiến bạn có nguy cơ mất giọng cao hơn người khác
Nếu công việc của bạn đòi hỏi nói nhiều mỗi ngày, ba thói quen sau đang âm thầm đẩy bạn đến gần hơn với tình trạng mất giọng do đau họng – và có thể là mất cả buổi thuyết trình, mất cả ca làm, hoặc tệ hơn, mất uy tín với khách hàng vì giọng nói không còn rõ ràng đúng lúc cần nhất.
1. Cố nói tiếp dù đã thấy khàn giọng
Đây là sai lầm phổ biến nhất ở người làm nghề phải nói nhiều: cảm thấy giọng hơi khàn nhưng vẫn cố nói cho xong buổi họp, xong ca dạy, xong cuộc gọi. Việc dùng quá nhiều lực căng khi nói có thể gây tổn thương cho cơ vùng họng và ảnh hưởng trực tiếp đến giọng nói – đây được gọi là lạm dụng giọng nói (vocal abuse). Mỗi lần cố nói khi dây thanh đang sưng là một lần kéo dài thêm thời gian viêm.
2. Thường xuyên hắng giọng để “thông cổ”
Đây là thói quen tưởng như vô hại nhưng lại nguy hiểm nhất. Khi bạn hắng giọng, hai dây thanh va đập mạnh vào nhau, khiến chúng sưng lên thêm và để giảm khó chịu, cơ thể tiết thêm dịch nhầy, khiến bạn lại muốn hắng giọng tiếp. Đây là một vòng xoáy kích ứng liên tục khiến giọng nói ngày càng tệ hơn. Càng cố “thông cổ” cho dễ nói, dây thanh càng tổn thương nặng hơn.
3. Uống ít nước, dùng nhiều cà phê trong ngày làm việc
Uống đủ nước giúp cơ thể tạo ra lớp dịch nhầy mỏng, trơn để giảm ma sát khi dây thanh sưng. Nhưng dân văn phòng, người làm nghề nói nhiều lại thường ưu tiên cà phê để tỉnh táo, trong khi cafein và rượu đều có thể làm khô và kích ứng thêm dây thanh đang tổn thương.
Dấu hiệu viêm thanh quản
Giải pháp cho người muốn giữ giọng nói khi bị đau họng
Giải pháp đầu tiên: Điều chỉnh lối sống trước khi quá muộn
Trước khi nghĩ đến bất kỳ sản phẩm hỗ trợ nào, ba thay đổi sau cần được áp dụng ngay nếu bạn không muốn mất giọng do đau họng ảnh hưởng đến công việc:
- Hạn chế nói to, nói liên tục trong thời gian dài; nếu phải nói trước đông người, ưu tiên dùng micro thay vì gắng sức.
- Khi giọng đã khàn rõ, hạn chế nói tối đa, chỉ nói khi thật cần thiết và với âm lượng nhỏ, tránh gắng sức đẩy hơi từ thanh quản, tránh nói thầm.
- Uống nước đều đặn suốt ngày làm việc, giảm cà phê và rượu bia, tuyệt đối không cố hắng giọng để “thông cổ”.
Giải pháp hỗ trợ thứ hai: Chủ động bảo vệ giọng nói với xịt họng keo ong Propobee
Với người làm nghề phải dùng giọng nói liên tục, lối sống đúng là chưa đủ – cần một giải pháp chủ động theo hai hướng rõ ràng, tùy vào việc bạn đang ở giai đoạn nào.
Hướng 1 – Phòng ngừa cho người phải nói nhiều mỗi ngày: Nếu công việc của bạn là giảng dạy, telesale, MC, bán hàng trực tiếp, bạn nên xịt Propobee trước khi bắt đầu ca làm hoặc buổi giảng, như một bước “khởi động” cho cổ họng tương tự việc vận động viên làm nóng cơ trước khi thi đấu. Với thành phần keo ong giúp hỗ trợ giữ ẩm niêm mạc, giảm nguy cơ kích ứng tích tụ dần qua nhiều giờ nói liên tục.
Hướng 2 – Làm dịu khi đã cảm thấy đau, khàn giọng: Nếu giọng đã bắt đầu khàn giữa ngày làm việc, xịt trực tiếp 2-4 nhát vào vùng họng giúp hỗ trợ làm dịu nhanh cảm giác rát, hỗ trợ giảm viêm tại vùng niêm mạc đang tổn thương – tranh thủ ngay giữa các cuộc gọi, giữa các tiết dạy, để hạn chế tình trạng dây thanh phải hoạt động trong trạng thái viêm kéo dài thêm.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Nếu tình trạng mất giọng do đau họng kéo dài trên 2 tuần hoặc không cải thiện, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra trực tiếp, tránh nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến dây thanh.
Xem thêm: 3 thức uống dùng khi đau rát cổ họng.
