Sữa là một trong những thực phẩm bổ dưỡng, luôn được các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo sử dụng đều đặn mỗi ngày. Nhưng có một nghịch lý kỳ lạ: ngay khi bị đau họng, rất nhiều người lại tự động loại sữa khỏi thực đơn, vì tin rằng uống sữa khi đau họng sẽ khiến đờm tích tụ nhiều hơn, đặc hơn, khiến cổ họng khó chịu hơn. Niềm tin này đã tồn tại trong thời gian dài nhưng nó có thật sự đúng về mặt khoa học?
Có nên uống sữa khi đau họng?
Sự thật về xuất hiện đờm mỗi lần uống sữa khi đau họng
Cảm giác “vướng đờm” sau khi uống sữa là có thật, nhưng cơ chế gây ra cảm giác đó hoàn toàn khác với những gì mọi người vẫn nghĩ. Sữa là một dạng nhũ tương – các hạt chất béo lơ lửng trong nước, và khi sữa trộn lẫn với nước bọt trong miệng, hỗn hợp này tạo ra một lớp phủ tạm thời trên lưỡi, miệng và cổ họng. Lớp phủ này có cảm giác tương tự như đờm thật, đặc biệt là với những người đang có sẵn triệu chứng hô hấp.
Nói cách khác: cái bạn cảm nhận được không phải là đờm tăng lên trong đường thở, mà là cảm giác nhớt tạm thời ở miệng do thành phần béo và protein trong sữa tương tác với nước bọt, một hiện tượng hoàn toàn bình thường ở khoang miệng, chưa hề chạm đến đường hô hấp dưới.
Khoa học chứng minh: Uống sữa khi đau họng không làm tăng đờm
Đây là phần quan trọng nhất mà rất nhiều người chưa biết. Theo phân tích của bác sĩ Ian Balfour-Lynn (Bệnh viện Royal Brompton, Anh) dựa trên các nghiên cứu từ năm 1948 đến nay, không có bằng chứng nào cho thấy sữa gây tăng tiết đờm. Ngược lại, các bằng chứng hiện có còn cho thấy điều trái ngược.
Cụ thể hơn, một nghiên cứu đối chứng được công bố trên American Review of Respiratory Disease năm 1990 đã thử nghiệm trên người bị cảm lạnh do nhiễm rhinovirus, và không tìm thấy mối liên hệ nào giữa việc uống sữa hoặc các sản phẩm từ sữa với triệu chứng nghẹt mũi hay khối lượng dịch tiết mũi được tạo ra. Một nghiên cứu khác thậm chí còn thú vị hơn: khi cho hai nhóm người uống sữa bò và sữa đậu nành (được pha hương socola bạc hà để không phân biệt được), cả hai nhóm đều báo cáo cảm giác nước bọt đặc hơn và có lớp phủ ở miệng, chứng minh rằng cảm giác này không liên quan đặc biệt đến riêng sữa bò.
Điều đáng chú ý nhất: những người tin rằng sữa gây ra đờm thường báo cáo nhiều triệu chứng hơn (như khó nuốt, nước bọt đặc, nghẹt mũi) nhưng trên thực tế họ không có biểu hiện sinh lý nào khác biệt so với người không tin vào điều này. Đây chính là hiệu ứng tâm lý (kỳ vọng tạo ra cảm nhận), không phải phản ứng sinh học thật.
Vậy sữa mang lại lợi ích gì khi đang đau họng?
Một khi đã hiểu rõ uống sữa khi đau họng không gây hại như lời đồn, có thể thấy sữa thực ra mang lại nhiều lợi ích trong giai đoạn này:
- Bổ sung năng lượng và dưỡng chất khi ăn uống khó khăn: Khi cổ họng đau khiến việc ăn trở nên khó, sữa là nguồn cung cấp protein, canxi và vitamin D dễ hấp thụ mà không cần nhai.
- Hỗ trợ làm dịu và cấp nước: Một cốc sữa mát hoặc vài miếng sữa chua đông lạnh có thể giúp làm dịu cổ họng đang đau, đồng thời bổ sung lượng nước cần thiết cho cơ thể.
- Duy trì sức đề kháng: Việc loại bỏ hoàn toàn sữa khỏi thực đơn khi đang ốm, đặc biệt ở trẻ nhỏ, có thể khiến cơ thể thiếu hụt dưỡng chất quan trọng đúng lúc cần đề kháng nhất. Đây cũng là lý do các chuyên gia khuyến cáo không nên kiêng sữa một cách vô căn cứ, vì điều này có thể khiến trẻ mất đi một nguồn dinh dưỡng quan trọng.
Uống sữa khi đau họng thế nào cho hợp lý?
Dù sữa không gây hại như lời đồn, nhưng bạn vẫn nên áp dụng một vài nguyên tắc để tối ưu lợi ích:
- Ưu tiên sữa ấm hoặc nhiệt độ phòng hơn là sữa lạnh từ tủ lạnh, vì nhiệt độ quá lạnh có thể gây co mạch tại vùng niêm mạc đang viêm, đây là tác động từ nhiệt độ, không phải từ bản chất của sữa.
- Không cần kiêng tuyệt đối, trừ khi bạn có tiền sử dị ứng đạm sữa thật (khác với cảm giác “nhớt miệng” thông thường) hoặc không dung nạp lactose gây rối loạn tiêu hóa.
- Uống xen kẽ với nước ấm trong ngày để vừa tận dụng dưỡng chất từ sữa, vừa đảm bảo niêm mạc họng luôn đủ ẩm.
- Không dùng sữa thay hoàn toàn cho nước lọc, vì cơ thể vẫn cần đủ lượng nước để duy trì độ ẩm cho đường hô hấp.
Kết hợp dinh dưỡng từ sữa và hỗ trợ làm dịu tại chỗ với xịt họng keo ong
Một khi đã yên tâm duy trì sữa trong thực đơn để bổ sung vitamin, khoáng chất và tăng cường đề kháng, bạn nên kết hợp thêm một giải pháp chăm sóc tại chỗ.
Việc sử dụng Xịt họng keo ong Propobee lúc này sẽ giúp hỗ trợ giảm viêm và làm dịu vùng niêm mạc đang tổn thương. Sự kết hợp nhịp nhàng giữa dinh dưỡng phục hồi từ bên trong và bảo vệ trực tiếp từ bên ngoài sẽ tạo thành phác đồ hiệu quả, giúp cơ thể nhanh chóng vượt qua những ngày đau họng khó chịu
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Nếu có dấu hiệu dị ứng đạm sữa hoặc đau họng kéo dài bất thường, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra trực tiếp.
Xem thêm: Đây là 3 thức uống dùng khi đau rát cổ họng mà ai cũng nên biết.
