Đau họng là triệu chứng rất phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, không phải cứ đau họng là viêm họng, và cũng không phải trường hợp nào cũng là viêm amidan. Trên thực tế, có rất nhiều nguyên nhân khác nhau gây đau họng, từ dị ứng, trào ngược dạ dày – thực quản (ợ chua), không khí khô, cho đến nhiễm trùng do virus hoặc vi khuẩn.
Chính vì vậy, nhiều người thường nhầm lẫn giữa viêm họng và viêm amidan, dẫn đến tự điều trị không phù hợp, dùng sai thuốc hoặc lạm dụng kháng sinh. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai tình trạng này là chìa khóa để lựa chọn phương pháp xử lý đúng và giúp cơ thể phục hồi nhanh hơn.
1.Viêm họng và viêm amidan khác nhau như thế nào?
Cả viêm họng và viêm amidan đều là các bệnh nhiễm trùng vùng họng, gây viêm và đau rát. Tuy nhiên, vị trí viêm chính là điểm khác biệt quan trọng nhất:
- Viêm họng: tình trạng viêm xảy ra ở niêm mạc họng (khu vực phía sau cổ họng, xung quanh amidan).
- Viêm amidan: tình trạng viêm tập trung chủ yếu ở amidan – hai khối mô hình bầu dục nằm ở hai bên phía sau họng.
Cả hai bệnh đều có thể lây lan qua tiếp xúc gần, giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc dùng chung đồ cá nhân với người mắc bệnh.
1.1.Viêm họng là gì?
Viêm họng là tình trạng viêm ở phía sau cổ họng (hầu họng). Nguyên nhân phổ biến nhất là do virus, khi đó được gọi là viêm họng do virus.
1.1.1.Nguyên nhân thường gặp
- Virus gây cảm lạnh thông thường.
- Virus cúm.
- Virus Epstein-Barr (gây bệnh bạch cầu đơn nhân).
Trong các trường hợp này, kháng sinh không cần thiết, việc điều trị chủ yếu nhằm giảm triệu chứng và hỗ trợ cơ thể tự hồi phục.
Ít gặp hơn, viêm họng có thể do vi khuẩn, khi đó bác sĩ có thể cân nhắc dùng kháng sinh sau khi thăm khám và xét nghiệm.
1.1.2.Thời gian ủ bệnh và triệu chứng
Thời gian ủ bệnh viêm họng do virus thường từ 2–5 ngày. Các triệu chứng hay gặp gồm:
- Sốt nhẹ.
- Khàn giọng.
- Đau nhức cơ thể.
- Ho.
- Chảy nước mũi.
Những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường đông người, hay bị cảm cúm, dị ứng hoặc viêm xoang có nguy cơ cao mắc viêm họng hơn.
1.2.Viêm amidan là gì?
Amidan là một phần của hệ miễn dịch, có vai trò giúp cơ thể chống lại vi khuẩn và virus xâm nhập qua đường hô hấp. Khi amidan bị viêm, người bệnh sẽ gặp tình trạng viêm amidan.
1.2.1.Triệu chứng thường gặp
- Amidan sưng to, đỏ, có thể có mủ.
- Đau họng rõ rệt.
- Khó nuốt.
- Nổi hạch ở hai bên cổ.
- Có thể kèm sốt và mệt mỏi.
1.3.Các loại viêm amidan thường gặp
1.3.1 Viêm amidan cấp tính
- Triệu chứng kéo dài ≤ 10 ngày.
- Có thể đáp ứng tốt với chăm sóc tại nhà.
- Một số trường hợp cần dùng kháng sinh nếu do vi khuẩn.
1.3.2. Viêm amidan mãn tính
- Triệu chứng kéo dài dai dẳng.
- Có thể gặp: đau họng kéo dài, hôi miệng, nổi hạch cổ.
- Thường liên quan đến sỏi amidan.
- Trường hợp nặng có thể được bác sĩ tai mũi họng cân nhắc cắt amidan.
1.3.3. Viêm amidan tái phát
Được chẩn đoán khi:
- 5–7 đợt viêm amidan trong 1 năm.
- Hoặc ≥5 đợt/năm trong 2 năm liên tiếp.
- Hoặc ≥3 đợt/năm trong 3 năm liên tiếp.
Trong các trường hợp này, cắt amidan thường là giải pháp được cân nhắc để cải thiện chất lượng sống.
2. Làm sao phân biệt viêm họng và viêm amidan do virus?
Trên thực tế, rất khó phân biệt ngay lập tức viêm họng và viêm amidan khi chỉ dựa vào triệu chứng, vì chúng khá giống nhau. Do đó, bác sĩ tai mũi họng sẽ dựa vào:
- Khai thác bệnh sử chi tiết.
- Khám thực thể vùng họng – amidan.
- Một số trường hợp cần xét nghiệm máu hoặc lấy dịch họng.
Việc chẩn đoán chính xác giúp tránh dùng thuốc không cần thiết, đặc biệt là kháng sinh.
3. Điều trị viêm họng và viêm amidan như thế nào?
Với viêm họng hoặc viêm amidan do virus, các biện pháp chăm sóc tại nhà thường mang lại hiệu quả tốt:
- Uống nhiều nước để tránh mất nước.
- Súc miệng bằng nước muối ấm hoặc dung dịch súc miệng kháng khuẩn.
- Nghỉ ngơi đầy đủ.
- Có thể dùng thuốc giảm đau, hạ sốt không kê đơn như paracetamol hoặc ibuprofen theo hướng dẫn.
- Viên ngậm giảm ho propobee cũng là lựa chọn phổ biến giúp làm dịu cảm giác đau rát và ngứa họng.
Trong trường hợp viêm amidan cấp do vi khuẩn, bác sĩ có thể kê kháng sinh (thường 7–10 ngày). Người bệnh cần tuân thủ đủ liệu trình, không tự ý ngưng thuốc khi thấy đỡ hơn.
Mặc dù có nhiều điểm tương đồng nhưng viêm họng và viêm amidan không hoàn toàn giống nhau. Việc hiểu rõ sự khác biệt giúp bạn:
- Nhận biết đúng tình trạng mình đang gặp phải.
- Lựa chọn cách xử lý phù hợp.
- Tránh lạm dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh.
Nếu đau họng kéo dài, sốt cao, nuốt khó hoặc tái phát nhiều lần, bạn nên thăm khám bác sĩ tai mũi họng để được chẩn đoán và tư vấn chính xác.
Xem thêm: Cách trị dứt điểm viêm amidan tái phát.
