Cảm cúm và viêm họng đều có những triệu chứng dễ gây nhầm lẫn như đau họng, mệt mỏi, khó chịu, khiến không ít người chăm sóc sai cách. Đặc biệt, viêm họng có thể là một bệnh lý độc lập, hoặc chỉ là một triệu chứng đi kèm khi cơ thể đang mắc bệnh hô hấp khác, trong đó có cảm cúm. Đây là điểm quan trọng cần nắm rõ trước khi tìm cách phân biệt hai tình trạng này. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn phân biệt cảm cúm và viêm họng qua nguyên nhân, triệu chứng của từng bệnh, từ đó có hướng chăm sóc phù hợp.
Phân biệt cảm cúm và viêm họng
1. Nhận diện cảm cúm: Bệnh lý toàn thân do virus
Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (Influenza A, B, C) gây ra, khởi phát đột ngột và ảnh hưởng đến toàn thân chứ không chỉ khu trú tại một vị trí. Virus lây truyền qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc qua tiếp xúc với bề mặt nhiễm khuẩn. Do đó, cảm cúm rất dễ bùng phát thành dịch ở nơi đông người, đặc biệt vào thời điểm giao mùa khi hệ miễn dịch suy yếu.
Dấu hiệu nhận biết cảm cúm
Vì ảnh hưởng đến toàn thân, cảm cúm thường biểu hiện qua nhiều dấu hiệu cùng lúc, bao gồm:
- Sốt cao đột ngột (thường trên 38°C).
- Đau nhức cơ, đau đầu, mệt mỏi toàn thân.
- Ớn lạnh, rùng mình.
- Nghẹt mũi, chảy nước mũi.
- Ho khan.
- Đau họng nhẹ đến vừa (có thể xuất hiện nhưng không phải triệu chứng chính).
- Cảm giác kiệt sức, uể oải kéo dài nhiều ngày.
Cách chăm sóc cảm cúm tại nhà:
Với cảm cúm, mục tiêu chăm sóc là hỗ trợ cơ thể phục hồi và giảm nhẹ triệu chứng:
- Nghỉ ngơi đầy đủ, ngủ đủ giấc để cơ thể phục hồi.
- Uống nhiều nước, có thể bổ sung nước điện giải.
- Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng cổ, ngực, bàn chân.
- Ăn các món dễ tiêu, giàu dinh dưỡng như cháo, súp.
- Có thể dùng thuốc hạ sốt, giảm đau theo hướng dẫn khi cần thiết.
2. Nhận diện viêm họng: Tổn thương tại chỗ vùng niêm mạc
Viêm họng là tình trạng viêm, kích ứng lớp niêm mạc lót vùng hầu họng, khiến khu vực này sưng, đỏ và gây cảm giác đau rát đặc trưng, đặc biệt khi nuốt. Như đã đề cập ở trên, viêm họng có thể là bệnh lý độc lập hoặc chỉ là triệu chứng đi kèm khi mắc cảm cúm. Nguyên nhân gây viêm họng bao gồm:
- Nhiễm virus không phải virus cúm, ví dụ virus gây cảm lạnh thông thường.
- Nhiễm vi khuẩn, điển hình là liên cầu khuẩn nhóm A.
- Dị ứng thời tiết, phấn hoa, bụi.
- Kích ứng do không khí khô, khói thuốc, hoá chất.
- Nói to, la hét kéo dài gây tổn thương niêm mạc họng.
- Virus cúm tấn công niêm mạc đường hô hấp trên khi mắc cảm cúm.
Dấu hiệu nhận biết viêm họng
Do tổn thương khu trú tại chỗ, các dấu hiệu viêm họng thường tập trung rõ rệt ở vùng cổ họng hơn là ảnh hưởng toàn thân:
- Đau rát họng, đặc biệt khi nuốt.
- Cổ họng đỏ, sưng, có thể xuất hiện mủ trắng (nếu do vi khuẩn).
- Khó nuốt, cảm giác vướng ở cổ họng.
- Giọng khàn.
- Ho, có thể kèm ngứa họng.
- Sưng hạch bạch huyết ở cổ.
- Sốt nhẹ hoặc không sốt (tuỳ nguyên nhân).
Cách chăm sóc viêm họng tại nhà:
Với viêm họng, việc chăm sóc tập trung vào làm dịu và giảm kích ứng vùng cổ họng:
- Súc miệng bằng nước muối ấm để giảm sưng viêm
- Uống nước ấm, tránh đồ uống lạnh hoặc có ga.
- Hạn chế nói to, la hét để cổ họng được nghỉ ngơi.
- Giữ ẩm không khí trong phòng, tránh môi trường khô hanh.
- Tránh khói thuốc, bụi và các tác nhân gây kích ứng họng.
- Có thể tham khảo sử dụng thêm các sản phẩm hỗ trợ làm dịu cổ họng như xịt họng PropoBee để giảm cảm giác đau rát, khó chịu.
3. Bảng phân biệt cảm cúm và viêm họng chi tiết, dễ hiểu nhất
Sau khi đã nắm rõ nguyên nhân và triệu chứng của từng bệnh, bảng dưới đây tổng hợp lại các tiêu chí cốt lõi để bạn phân biệt cảm cúm và viêm họng nhanh chóng, chính xác:
| Tiêu chí | Cảm cúm | Viêm họng |
|---|---|---|
| Nguyên nhân chính | Virus cúm (Influenza A, B, C) | Virus, vi khuẩn, dị ứng, kích ứng |
| Phạm vi ảnh hưởng | Toàn thân | Khu trú tại vùng họng |
| Triệu chứng nổi bật nhất | Sốt cao, đau nhức cơ, ớn lạnh | Đau rát họng, khó nuốt |
| Mức độ sốt | Sốt cao, thường trên 38°C | Sốt nhẹ hoặc không sốt |
| Mức độ mệt mỏi | Kiệt sức, uể oải rõ rệt | Thường nhẹ, ít ảnh hưởng toàn thân |
| Thời gian hồi phục | Khoảng 5-7 ngày | Khoảng 3-7 ngày, tuỳ nguyên nhân |
Để xác định chính xác mình đang gặp tình trạng nào, hãy chú ý triệu chứng nào đang chiếm ưu thế: nếu mệt mỏi, sốt cao, đau nhức toàn thân là chủ yếu, khả năng cao là cảm cúm; nếu đau họng là triệu chứng nổi bật nhất và ít ảnh hưởng đến toàn thân, khả năng cao là viêm họng đơn thuần.
4. Đối tượng cần thận trọng với cảm cúm và viêm họng
Cả cảm cúm và viêm họng đều có thể gặp ở bất kỳ ai, nhưng việc phân biệt cảm cúm và viêm họng đặc biệt quan trọng với một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn hoặc dễ gặp biến chứng nếu không được chăm sóc đúng cách:
- Trẻ em: Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên trẻ dễ lây nhiễm khi tiếp xúc đông người ở trường học, nhà trẻ. Trẻ nhỏ cũng khó diễn đạt triệu chứng nên bệnh dễ bị phát hiện muộn.
- Người cao tuổi: Sức đề kháng suy giảm theo tuổi tác khiến thời gian hồi phục thường lâu hơn và dễ gặp biến chứng nếu bệnh trở nặng.
- Người có bệnh nền: Những người mắc bệnh tim mạch, hô hấp mạn tính (hen suyễn, COPD), tiểu đường hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn khi mắc cảm cúm hoặc viêm họng.
- Phụ nữ mang thai: Hệ miễn dịch thay đổi trong thai kỳ khiến cơ thể nhạy cảm hơn với các tác nhân gây bệnh, vì vậy cần thận trọng khi dùng thuốc điều trị.
- Người thường xuyên ở môi trường đông người hoặc ô nhiễm: Làm việc, học tập tại công sở, trường học hoặc khu vực nhiều khói bụi khiến nguy cơ lây nhiễm và kích ứng họng tăng cao.
Với các nhóm đối tượng này, khi có dấu hiệu cảm cúm hoặc viêm họng, nên theo dõi sát và cân nhắc thăm khám sớm thay vì chỉ tự chăm sóc tại nhà.
6. Cách phòng ngừa cảm cúm và viêm họng
Bên cạnh việc điều trị khi đã mắc bệnh, chủ động phòng ngừa là cách hiệu quả nhất để hạn chế nguy cơ mắc cảm cúm và viêm họng, đặc biệt vào thời điểm giao mùa:
- Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, nhất là sau khi tiếp xúc nơi đông người
- Đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng hoặc khi tiếp xúc với người đang có triệu chứng hô hấp
- Tiêm vắc-xin cúm hàng năm để giảm nguy cơ mắc và mức độ nghiêm trọng nếu mắc phải
- Tránh dùng chung vật dụng cá nhân như cốc uống nước, khăn mặt với người đang bị bệnh
- Ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc và vận động đều đặn để tăng cường sức đề kháng
5. Khi nào cần gặp bác sĩ?
Phần lớn các trường hợp cảm cúm và viêm họng có thể tự khỏi sau vài ngày chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, dù đã biết cách phân biệt cảm cúm và viêm họng, bạn vẫn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu gặp các dấu hiệu sau:
- Sốt cao trên 39°C không hạ sau khi dùng thuốc.
- Sốt kéo dài trên 3 ngày.
- Khó thở, thở gấp, đau tức ngực.
- Đau họng dữ dội, không thể nuốt được nước hoặc thức ăn.
- Xuất hiện mủ trắng nhiều ở họng, amidan sưng to bất thường.
- Triệu chứng không cải thiện hoặc trở nặng sau 5-7 ngày.
- Thuộc nhóm đối tượng nguy cơ cao (trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền, phụ nữ mang thai).
Kết luận
Cách phân biệt cảm cúm và viêm họng đơn giản nhất là quan sát mức độ ảnh hưởng đến cơ thể: cảm cúm khiến bạn mệt mỏi toàn diện, còn viêm họng chỉ khu trú cơn đau ở vùng cổ họng. Dù đang gặp phải tình trạng nào, việc nhận biết đúng ngay từ đầu sẽ giúp bạn chăm sóc phù hợp và rút ngắn thời gian hồi phục. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu trở nặng, bạn nên chủ động thăm khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
