Mùa nắng nóng khiến nhiều người có xu hướng tìm đến nước đá như một giải pháp giải nhiệt tức thời. Dù logic “dùng lạnh trị nóng” nghe có vẻ hợp lý, vậy uống nước đá khiến đau họng có đúng không? Các nghiên cứu cho thấy, nước đá không giúp làm mát cơ thể từ bên trong, trái lại, nhiệt độ thấp còn gây áp lực co mạch, làm trầm trọng hơn tình trạng viêm nhiễm và tổn thương ở vùng họng.
Uống nước đá khiến đau họng có đúng không?
Cơ thể phản ứng thế nào khi bạn uống nước đá?
Khi nước đá đi vào cơ thể, một quá trình gọi là sinh nhiệt (thermogenesis) được kích hoạt: cơ thể phải tiêu hao thêm năng lượng để làm ấm lượng nước đó lên bằng nhiệt độ cơ thể, khiến mức tiêu hao năng lượng tăng nhẹ khoảng 4,5% trong vòng 60 phút sau khi uống. Đây là cơ sở thật cho việc cơ thể phải “làm việc” thêm khi uống nước lạnh nhưng mức tăng này rất nhỏ, không đủ để tạo ra cảm giác “nóng bừng người” rõ rệt như nhiều người vẫn nghĩ. Vì vậy, việc uống nước đá “cho mát” thực chất không mang lại hiệu quả giải nhiệt đáng kể như kỳ vọng.
Điều đáng lo hơn nhiều không nằm ở việc cơ thể nóng hay lạnh, mà nằm ở việc uống nước đá khiến đau họng nhiều hơn.
Uống nước đá khiến đau họng như thế nào?
Uống nước đá khiến đau họng là vấn đề mà nhiều người vẫn bỏ qua. Theo các nghiên cứu về phản ứng của cơ thể với nhiệt độ lạnh, hiện tượng “cold stress” (stress do lạnh) gây ra một loạt phản ứng bất lợi ngay tại niêm mạc đường hô hấp:
- Co mạch tại niêm mạc: Tiếp xúc với lạnh khiến mạch máu ở vùng họng co lại, làm giảm lưu lượng máu đến khu vực này. Tuy nhiên đây là thời điểm niêm mạc cần được cung cấp nhiều máu hơn để phục hồi.
- Giảm hoạt động lông mao: Nhiệt độ lạnh có thể làm giảm chuyển động của lông mao – các cấu trúc nhỏ trong niêm mạc họng có vai trò “quét” vi khuẩn và virus ra khỏi cơ thể. Khi lông mao hoạt động kém hơn, vi khuẩn và virus có nhiều cơ hội bám lại và gây viêm kéo dài hơn.
- Suy giảm miễn dịch tại chỗ tạm thời: Cold stress còn có thể làm giảm tạm thời số lượng bạch cầu và giảm tiết cytokine – các chất hóa học giúp cải thiện phản ứng miễn dịch khi cơ thể đang chống lại nhiễm trùng.
Nói cách khác, uống nước đá khiến đau họng vì bạn đang vô tình làm yếu đi chính “lớp phòng thủ” mà cơ thể cần huy động tối đa để chống lại tác nhân gây viêm tại vùng họng. Đây là lý do nhiều người thấy cảm giác đau rát tăng rõ rệt ngay sau khi uống nước đá, dù lúc uống vào miệng cảm thấy “đỡ rát” tạm thời.
Ở chiều ngược lại, các nghiên cứu khoa học ghi nhận rằng không khí ấm và ẩm có khả năng làm giảm tiết histamine trong dịch nhầy mũi, từ đó hỗ trợ giảm sưng và hạn chế tính thẩm thấu của mạch máu. Đây chính là cơ chế đối kháng hoàn toàn với hiện tượng “cold stress” (stress do lạnh). Khám phá này đã cung cấp cơ sở y học vững chắc cho các lời khuyên truyền thống như uống nước ấm khi bị ốm, chứng minh đây là liệu pháp khoa học biện chứng chứ không thuần túy là kinh nghiệm dân gian.
Vậy vẫn muốn uống nước đá phải làm sao?
Tin tốt là việc uống nước đá khiến đau họng không cần kiêng tuyệt đối, đặc biệt vào những ngày nắng nóng cực điểm. Tuy nhiên nguyên tắc cốt lõi vẫn là giảm mức độ “sốc lạnh” lên vùng họng:
- Ưu tiên nước mát (15-20°C) thay vì nước đá lạnh buốt (dưới 10°C): Vẫn tạo cảm giác dễ chịu mà không gây co mạch mạnh như nước đá quá lạnh.
- Uống chậm, từng ngụm nhỏ: Tránh để một lượng lớn nước đá tiếp xúc đột ngột với niêm mạc họng cùng lúc.
- Không uống nước đá ngay sau khi vừa từ ngoài nắng vào: Đây là thời điểm cơ thể đang nóng, niêm mạc họng giãn mạch để thải nhiệt – uống nước đá lúc này tạo ra sự thay đổi nhiệt độ đột ngột nhất, dễ gây kích ứng mạnh.
- Súc miệng nước ấm sau khi uống nước đá: Giúp khôi phục nhanh nhiệt độ tại vùng họng, hạn chế thời gian co mạch kéo dài.
- Tuyệt đối tránh nước đá nếu đang có triệu chứng đau rát họng rõ rệt: Đây là lúc niêm mạc cần phục hồi máu lưu thông nhất, không nên thêm áp lực co mạch vào thời điểm này.
Mẹo bảo vệ họng cho tín đồ nghiện nước đá
Nếu bạn thuộc team “không thể sống thiếu nước đá” vào mùa hè, nguy cơ đối mặt với những trận đau rát họng triền miên là rất cao. Lý do là vì niêm mạc họng liên tục bị ép vào trạng thái co mạch, làm suy giảm nghiêm trọng hàng rào phòng thủ tự nhiên. Thay vì cố ép mình vào một chế độ “kiêng hoàn toàn” khắc nghiệt, bạn hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ cổ họng bằng giải pháp chăm sóc tại chỗ.
Hãy bỏ túi ngay Xịt họng keo ong Propobee – giải pháp cứu cánh cho trường hợp bạn lỡ uống nước đá khiến đau họng nhờ thành phần keo ong tự nhiên cao cấp. Propobee cực kỳ thích hợp để sử dụng ngay sau những thời điểm “cao điểm” trong ngày: ví dụ như vừa uống xong một ly nước đá, hoặc vào cuối ngày sau khi họng đã thấm mệt vì nạp quá nhiều đồ lạnh.
Chỉ cần 3-4 nhát xịt, Propobee sẽ bao phủ, tạo một lớp màng bảo vệ lên vùng niêm mạc vừa bị kích ứng, xoa dịu cảm giác rát buốt.
Sản phẩm dùng được cho cả gia đình, liều tham khảo 2-4 nhát xịt/lần, 2-4 lần/ngày, có thể tăng số lần nếu cần.
Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định của bác sĩ. Nếu tình trạng đau rát họng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra trực tiếp.
