Chỉ sau một đêm ngủ dậy, bạn bỗng thấy cổ họng khô rát, nuốt đau, nói chuyện cũng khó chịu hơn bình thường. Đó có thể là dấu hiệu của viêm họng cấp – một tình trạng viêm nhiễm đường hô hấp rất phổ biến. Bệnh có thể đi kèm sốt, ho, mệt mỏi và ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, công việc hằng ngày. Vậy viêm họng cấp là gì? Nguyên nhân do đâu và làm sao để phòng ngừa, điều trị đúng cách?
1. Viêm họng cấp là gì?
Viêm họng cấp là tình trạng viêm cấp tính của niêm mạc và mô dưới niêm mạc họng, thường liên quan đến các mô bạch huyết họng. Tình trạng viêm có thể ảnh hưởng đến toàn bộ họng hoặc chỉ giới hạn ở một phần của vòm họng, họng miệng hoặc thanh quản.
Viêm họng cấp tính thường gặp vào mùa thu, mùa đông và giao mùa giữa mùa đông và mùa xuân. Nó có thể là nguyên phát hoặc thứ phát sau viêm xoang cấp tính hoặc viêm amidan cấp tính.
2. Nguyên nhân gây viêm họng cấp
Sức đề kháng của cơ thể suy giảm: Viêm họng cấp có thể khởi phát khi cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể suy giảm. Tình trạng mệt mỏi kéo dài, sử dụng rượu bia quá mức hoặc các bệnh lý mạn tính toàn thân đều có thể làm giảm sức đề kháng của niêm mạc đường hô hấp, tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh xâm nhập và phát triển.
Các nhiễm trùng ở đường hô hấp trên: Các rối loạn tại vùng mũi xoang cũng có mối liên hệ chặt chẽ với viêm họng, do sự lan truyền viêm nhiễm hoặc tình trạng chảy dịch mũi sau kích thích niêm mạc họng. Bên cạnh đó, viêm amidan có thể đi kèm hoặc dẫn đến nhiễm trùng thứ phát ở vùng họng, làm tình trạng viêm trở nên nặng hơn.
Các yếu tố kích thích từ môi trường: Yếu tố môi trường cũng đóng vai trò quan trọng, đặc biệt trong điều kiện sống và làm việc tiếp xúc thường xuyên với khói bụi, hóa chất độc hại như clo, amoniac hoặc các chất kích ứng trong ngành công nghiệp thuộc da và sản xuất thuốc lá. Những tác nhân này có thể gây tổn thương trực tiếp niêm mạc họng.
Trào ngược dạ dày- thực quản: Ngoài nguyên nhân nhiễm trùng đường hô hấp trên ở giai đoạn khởi phát, viêm họng cấp còn có thể liên quan đến phản ứng dị ứng hoặc trào ngược dạ dày – thực quản. Sự kích thích lặp đi lặp lại của axit dạ dày hoặc các dị nguyên trong không khí khiến niêm mạc họng bị viêm và nhạy cảm hơn, làm tăng nguy cơ xuất hiện các đợt viêm cấp tính.
3. Điều trị viêm họng cấp như thế nào?
Nhìn chung, bệnh nhân được khuyên nên nghỉ ngơi nhiều hơn, uống nhiều nước và ăn các loại thực phẩm dễ tiêu hóa. Đối với những bệnh nhân bị đau họng dữ dội, có thể dùng paracetamol đường uống với liều lượng 10-15mg/kg, mỗi liều cách nhau ít nhất 4-6 giờ.
Để chăm sóc vùng họng tại chỗ, bệnh nhân có thể dùng nước muối ấm nồng độ 0,9% (bằng cách pha muối ăn với nước ấm theo tỷ lệ khoảng 9g muối/1 lít nước) để súc miệng. Hoặc dùng viên ngậm giảm viêm, làm dịu họng như viên ngậm Eugica, Prospan, Propobee, Strepsils… để cổ họng được dễ chịu hơn.
>>> Xem thêm: Bật mí 8 thực phẩm giúp giảm đau họng
Thuốc kháng sinh có thể được sử dụng để điều trị viêm họng cấp do vi khuẩn (thường là liên cầu tan huyết nhóm A). Amoxicillin, Cephalexin, Erythromycin hoặc Clarithromycin thường được lựa chọn đầu tiên, dùng từ 7-10 ngày theo chỉ định của bác sĩ.
Đối với viêm họng cấp tính do dị ứng, bệnh nhân có thể được kê thuốc corticoid và kháng histamin để giảm triệu chứng, đồng thời cần được theo dõi chặt chẽ tình trạng hô hấp.
Nếu được điều trị đúng cách, viêm họng cấp tính thường có tiên lượng tốt. Tuy nhiên, nếu viêm họng hoại tử cấp tính không được điều trị đúng cách, nó có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm thanh quản cấp tính, viêm phổi, áp xe cạnh họng và viêm cơ tim nhiễm độc. Đặc biệt, viêm cơ tim nhiễm độc rất nguy hiểm đến tính mạng và cần được điều trị hết sức thận trọng.
4. Cách phòng ngừa
Việc phòng ngừa viêm họng cấp cần được thực hiện toàn diện, bắt đầu từ chẩn đoán và điều trị sớm ngay khi xuất hiện triệu chứng.
Việc duy trì lối sống khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức đề kháng. Bạn nên ưu tiên rau xanh và trái cây tươi, hạn chế các thực phẩm cay nóng hoặc dễ gây kích ứng niêm mạc họng. Đồng thời, chú trọng điều trị các bệnh lý đường tiêu hóa, đặc biệt là trào ngược dạ dày – thực quản, kết hợp điều chỉnh thói quen ăn uống và sinh hoạt nhằm phòng ngừa viêm họng tái phát.
Bên cạnh đó, luyện tập thể dục thường xuyên với cường độ phù hợp sẽ giúp bạn nâng cao miễn dịch và cải thiện chức năng hô hấp. Bạn cũng hạn chế tiếp xúc lâu với môi trường ô nhiễm, khói bụi hoặc hóa chất độc hại để giảm kích thích niêm mạc họng.
Như vậy viêm họng cấp là bệnh phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Xác định đúng nguyên nhân, điều trị sớm và áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp sẽ giúp bạn rút ngắn thời gian bệnh và hạn chế nguy cơ tái phát.
