Nhiều người khi thức dậy thường cảm thấy khô rát, đau hoặc vướng ở cổ họng, nhưng sau vài giờ thì triệu chứng lại giảm dần. Tình trạng này khá phổ biến và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thói quen sinh hoạt đến các vấn đề sức khỏe. Hiểu rõ nguyên nhân gây đau họng buổi sáng sẽ giúp bạn chủ động điều chỉnh thói quen và có biện pháp chăm sóc cổ họng phù hợp, tránh để tình trạng kéo dài hoặc trở nên nghiêm trọng hơn.
7 Nguyên nhân gây đau họng buổi sáng phổ biến nhất
1. Không khí khô trong phòng ngủ
Một trong những nguyên nhân gây đau họng buổi sáng phổ biến nhất là không khí quá khô, đặc biệt khi ngủ trong phòng điều hòa hoặc thời tiết hanh khô.
Không khí khô khiến niêm mạc họng bị mất độ ẩm, từ đó gây cảm giác khô họng sau khi ngủ, rát họng khi thức dậy và vướng cổ họng.
Bạn có thể cải thiện tình trạng này bằng cách:
- Duy trì nhiệt độ phòng khoảng 26–28°C khi sử dụng điều hòa để tránh chênh lệch nhiệt độ quá lớn.
- Giữ độ ẩm không khí ở mức 50–60% – đây là ngưỡng lý tưởng giúp niêm mạc họng không bị khô nhưng cũng không tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển.
- Nên trang bị thêm máy đo độ ẩm (hygrometer) để theo dõi chính xác và điều chỉnh phù hợp, đặc biệt trong những ngày thời tiết thay đổi.
- Uống một cốc nước ấm sau khi thức dậy để làm dịu và cấp ẩm cho cổ họng.
Việc kiểm soát nhiệt độ và độ ẩm càng quan trọng hơn đối với gia đình có trẻ nhỏ hoặc người bị viêm mũi họng dị ứng, vì nhóm đối tượng này có niêm mạc hô hấp nhạy cảm, dễ bị kích ứng khi không khí quá khô hoặc thay đổi đột ngột. Duy trì môi trường phòng ngủ ổn định sẽ giúp giảm đáng kể tình trạng đau họng và các triệu chứng hô hấp liên quan.
2. Thói quen ngủ há miệng – Nguyên nhân gây đau họng buổi sáng
Một số người có thói quen ngủ há miệng do nghẹt mũi, viêm mũi dị ứng hoặc do cấu trúc đường thở. Khi ngủ há miệng, không khí đi trực tiếp vào họng mà không được làm ẩm và lọc qua mũi, khiến niêm mạc họng dễ bị khô và kích ứng.
Để hạn chế tình trạng này, bạn nên:
- Điều trị tích cực nghẹt mũi hoặc viêm mũi dị ứng.
- Rửa mũi bằng nước muối sinh lý trước khi ngủ.
- Giữ phòng ngủ thông thoáng, sạch bụi.
Ngoài ra, một số mẹo nhỏ giúp giảm thói quen há miệng và ngủ ngáy mà nhiều người áp dụng hiệu quả:
- Tập thở bằng mũi ban ngày: Việc duy trì thói quen thở bằng mũi sẽ giúp cơ thể “ghi nhớ” và duy trì khi ngủ.
- Nằm nghiêng thay vì nằm ngửa: Tư thế nằm ngửa dễ khiến lưỡi tụt ra sau, làm hẹp đường thở và gây há miệng, ngáy.
- Kê gối cao vừa phải: Giúp đường thở thông thoáng hơn, giảm tình trạng ngáy và thở miệng.
- Sử dụng miếng dán mũi (nasal strip): Có thể giúp mở rộng cánh mũi, hỗ trợ hít thở dễ dàng hơn khi ngủ.
- Duy trì cân nặng hợp lý: Thừa cân có thể làm tăng nguy cơ ngủ ngáy và thở bằng miệng.
3. Trào ngược dạ dày – thực quản
Trào ngược dạ dày cũng là một nguyên nhân gây đau họng buổi sáng khá thường gặp nhưng nhiều người lại ít để ý. Khi ngủ, axit từ dạ dày có thể trào lên thực quản và cổ họng, gây rát họng, khàn tiếng buổi sáng, cảm giác vướng họng và ho nhẹ sau khi ngủ dậy.
Bạn nên:
- Tránh ăn quá no trước khi ngủ, không ăn khuya.
- Kê cao đầu khi ngủ khoảng 10–15 cm.
- Hạn chế thực phẩm dễ gây trào ngược như: đồ cay, rượu bia, cà phê…
Nếu triệu chứng kéo dài, bạn nên đi khám để được tư vấn điều trị phù hợp.
4. Viêm họng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp – Nguyên nhân gây đau họng buổi sáng phổ biến nhất
Nếu đau họng buổi sáng kèm theo các triệu chứng như sốt, ho, nuốt đau hoặc có nhiều đờm, đây có thể là dấu hiệu của viêm họng hoặc nhiễm trùng đường hô hấp do virus hoặc vi khuẩn.
Trong quá trình ngủ, hoạt động nuốt và làm sạch đường hô hấp giảm đi, khiến dịch nhầy và các chất tiết dễ tích tụ ở vùng họng. Khi thức dậy, sự tích tụ này có thể gây cảm giác vướng họng, khô rát hoặc đau họng rõ rệt hơn.
Để hỗ trợ giảm triệu chứng và giúp cổ họng phục hồi, bạn có thể:
- Uống nhiều nước ấm để làm loãng dịch nhầy và giữ ẩm niêm mạc họng.
- Súc miệng bằng nước muối ấm 2–3 lần mỗi ngày nhằm làm sạch cổ họng và hỗ trợ giảm viêm.
- Sử dụng sản phẩm xịt họng chứa keo ong như Propobee, Dr.bee để hỗ trợ làm dịu niêm mạc họng. Keo ong có đặc tính kháng khuẩn và chống viêm tự nhiên, giúp giảm cảm giác đau rát họng, đồng thời hỗ trợ bảo vệ niêm mạc họng trước các tác nhân gây kích ứng.
- Nghỉ ngơi đầy đủ, ăn uống cân đối để tăng cường sức đề kháng cho cơ thể.
- Sử dụng xịt họng keo ong trước khi đi ngủ để hạn chế ho buổi đêm.
Nếu tình trạng đau họng kéo dài nhiều ngày, bạn nên tìm hiểu thêm về bệnh viêm họng để phát hiện sớm các vấn đề đường hô hấp.
5. Dị ứng với bụi hoặc phấn hoa
Phòng ngủ có thể chứa nhiều tác nhân gây dị ứng như bụi mịn, lông thú cưng, mạt bụi trong chăn gối… Những yếu tố này có thể gây kích ứng đường hô hấp, dẫn đến ngứa họng, đau họng nhẹ, hắt hơi, nghẹt mũi buổi sáng.
Để giảm nguy cơ dị ứng, bạn nên:
- Giặt chăn ga gối mỗi tuần.
- Hút bụi phòng ngủ thường xuyên.
- Hạn chế thú cưng lên giường ngủ.
- Sử dụng máy lọc không khí nếu cần.
- Đeo khẩu trang khi ra ngoài vào mùa nhiều phấn hoa.
6. Uống ít nước trước khi ngủ
Nếu cơ thể thiếu nước, niêm mạc họng sẽ dễ bị khô và kích ứng, đặc biệt sau một đêm dài ngủ. Đây cũng là một nguyên nhân gây đau họng buổi sáng khá đơn giản nhưng nhiều người thường bỏ qua.
Để giữ độ ẩm cho cổ họng, bạn nên:
- Uống đủ khoảng 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày tùy theo nhu cầu cơ thể.
- Có thể uống một lượng nước nhỏ trước khi ngủ khoảng 30 phút, khoảng 100 – 150ml nước ấm để giữ ẩm cổ họng.
- Uống 1 cốc nước ấm sau khi thức dậy giúp làm ẩm niêm mạc họng và kích thích hệ tiêu hóa hoạt động.
- Sau khi ăn sáng xong có thể xịt thêm xịt họng keo ong Propobee hoặc Dr.Bee.
Lưu ý không nên uống quá nhiều nước ngay trước khi đi ngủ vì có thể gây một số bất lợi như tăng nhu cầu đi tiểu ban đêm, làm gián đoạn giấc ngủ và có thể gây khó chịu cho người có bệnh tim mạch hoặc thận. Vì vậy, bạn chỉ nên uống một lượng nước vừa phải (100 – 150ml) trước khi ngủ và nên uống trước thời điểm đi ngủ khoảng 30 phút để cơ thể kịp hấp thu.
7. Hút thuốc lá hoặc tiếp xúc khói thuốc
Trong khói thuốc có hơn 7.000 hóa chất khác nhau, trong đó có nhiều chất có khả năng gây kích ứng và tổn thương niêm mạc cổ họng. Một số chất kích thích phổ biến gồm nicotin, acrolein, formaldehyde…
Việc hút thuốc lá hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc trong thời gian dài có thể khiến niêm mạc cổ họng bị kích thích liên tục, dẫn đến tình trạng viêm nhẹ, khô rát và đau họng vào buổi sáng.
Để bảo vệ sức khỏe cổ họng, bạn nên:
- Hạn chế hoặc ngừng hút thuốc.
- Tránh môi trường có nhiều khói thuốc.
- Tăng cường uống nước và bổ sung vitamin.
Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Mặc dù phần lớn các trường hợp đau họng buổi sáng không quá nguy hiểm, nhưng bạn nên đi khám nếu gặp các dấu hiệu sau:
- Đau họng kéo dài hơn 1 tuần.
- Sốt cao.
- Nuốt đau nhiều.
- Khàn tiếng kéo dài.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
Chủ động thăm khám sớm sẽ giúp bạn phát hiện và điều trị kịp thời các bệnh lý liên quan đến tai mũi họng.
Có nhiều nguyên nhân gây đau họng buổi sáng, từ không khí khô, ngủ há miệng, dị ứng cho đến trào ngược dạ dày hoặc viêm họng. Phần lớn các trường hợp có thể cải thiện bằng cách điều chỉnh thói quen sinh hoạt và chăm sóc cổ họng đúng cách.
Nếu tình trạng đau họng xảy ra thường xuyên hoặc kéo dài, bạn nên chủ động đi khám để được chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời, giúp bảo vệ sức khỏe đường hô hấp lâu dài.
>>> Xem thêm: Đau họng khi nuốt nước bọt có nguy hiểm không?
