Ban ngày chỉ ho ít, nhưng cứ nằm xuống vào ban đêm là cơn ho lại kéo đến từng đợt, khiến cổ họng khô rát, giấc ngủ bị gián đoạn và cơ thể mệt mỏi, uể oải vào sáng hôm sau. Vậy ho về đêm là bệnh gì, nguyên nhân do đâu và làm sao để cải thiện an toàn tại nhà? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu đúng tình trạng này, nhận biết dấu hiệu cần đi khám và lựa chọn cách chăm sóc phù hợp.
Ho về đêm là bệnh gì? Có nguy hiểm không?
Ho về đêm không phải là một bệnh riêng lẻ, mà là triệu chứng có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân như chảy dịch mũi sau, trào ngược dạ dày thực quản, hen phế quản, viêm đường hô hấp hoặc môi trường phòng ngủ không phù hợp (quá lạnh, quá khô).
Về bản chất, ho là phản xạ tự nhiên giúp cơ thể làm sạch đường thở. Tuy nhiên, nếu cơn ho xuất hiện nhiều về đêm và kéo dài, người bệnh có thể bị gián đoạn giấc ngủ, mệt mỏi vào sáng hôm sau, đau rát họng, khàn tiếng hoặc giảm khả năng tập trung trong ngày.
Ngoài ra, ho về đêm kéo dài hoặc tái phát nhiều lần cũng có thể là dấu hiệu cho thấy người bệnh cần được thăm khám để tìm nguyên nhân. Đặc biệt khi cơn ho đi kèm sốt cao, khó thở, thở rít, đau ngực, ho ra máu, sụt cân hoặc mệt nhiều.
Ho về đêm ảnh hưởng đến giấc ngủ của người bệnh
Các nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng ho về đêm
Sau khi hiểu ho về đêm là bệnh gì, người bệnh cần nhận diện nguyên nhân có thể liên quan đến cơn ho, từ đó lựa chọn cách chăm sóc phù hợp và biết khi nào cần đi khám.
Hội chứng chảy dịch mũi sau
Khi bị viêm mũi dị ứng, viêm xoang hoặc cảm lạnh, dịch nhầy ở mũi xoang có thể tăng lên. Khi nằm, dịch nhầy dễ chảy xuống thành sau họng, gây kích ứng và làm xuất hiện cơn ho.
Người bệnh có thể nhận thấy các biểu hiện đi kèm như nghẹt mũi, sụt sịt, cảm giác vướng họng, hay hắng giọng hoặc ho nhiều hơn khi vừa nằm xuống. Trong trường hợp này, việc làm sạch mũi nhẹ nhàng và giữ mũi họng thông thoáng trước khi ngủ có thể giúp giảm cảm giác khó chịu.
Trào ngược dạ dày thực quản
Nếu ho khan về đêm đi kèm ợ chua, ợ nóng, đắng miệng, khàn tiếng hoặc cảm giác vướng họng thì trào ngược dạ dày thực quản là một nguyên nhân nên nghĩ đến. Khi nằm, axit dạ dày có thể dễ trào ngược lên vùng thực quản – họng hơn, gây kích ứng và làm cơn ho xuất hiện nhiều hơn.
Tình trạng này thường rõ hơn ở người ăn quá no vào buổi tối, nằm ngay sau khi ăn, thường xuyên dùng đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ, cà phê, rượu bia hoặc nước có gas.
Hen phế quản
Nếu bạn băn khoăn ho về đêm là bệnh gì khi cơn ho thường xuất hiện kèm theo tiếng khò khè, tức ngực hoặc khó thở về sáng, hen phế quản là khả năng rất cao cần được kiểm tra.
Viêm họng, cảm cúm hoặc viêm phế quản cấp
Các đợt viêm đường hô hấp như cảm cúm, viêm họng, viêm thanh quản hoặc viêm phế quản có thể khiến vùng họng và đường thở nhạy cảm hơn. Khi gặp không khí lạnh, khô hoặc khi nằm xuống vào ban đêm, người bệnh có thể ho nhiều hơn, kèm đau họng, nghẹt mũi, chảy mũi, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi.
Nếu ho kèm sốt cao, đau ngực, khó thở, đờm lẫn máu hoặc triệu chứng nặng dần, người bệnh nên đi khám sớm thay vì chỉ tự chăm sóc tại nhà.
Môi trường phòng ngủ không phù hợp
Phòng ngủ quá lạnh, quá khô, có luồng gió điều hòa hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt, cổ có thể khiến vùng họng bị khô rát và dễ kích ứng hơn.
Ngoài ra, chăn, ga, gối, đệm không được vệ sinh định kỳ có thể tích tụ bụi, mạt bụi, nấm mốc hoặc lông thú nuôi. Những yếu tố này có thể làm cơn ho dễ xuất hiện hơn ở người có cơ địa dị ứng, viêm mũi xoang hoặc hen phế quản.
Khi nào ho về đêm cần đi khám bác sĩ ngay?
Việc xác định ho về đêm là bệnh gì không chỉ giúp người bệnh có hướng xử trí phù hợp tại nhà mà còn giúp nhận diện kịp thời các dấu hiệu nguy hiểm. Người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm, đặc biệt là khi cơn ho về đêm đi kèm một trong các dấu hiệu sau:
- Khó thở, thở rít hoặc thở nhanh bất thường: Cảm giác ngột ngạt, hụt hơi, không nói được thành câu hoặc thở mệt hơn bình thường.
- Môi, đầu ngón tay hoặc da tái xám, tím tái.
- Ho ra máu hoặc đờm có lẫn máu.
- Đau tức ngực, đau nhói khi ho hoặc khi hít sâu.
- Rối loạn ý thức hoặc mệt lả: Lơ mơ, li bì, khó đánh thức, mệt nhiều bất thường.
Người bệnh nên sắp xếp đi khám nếu cơn ho về đêm kéo dài trên 2–3 tuần, ho tái phát nhiều lần, ho nặng dần, sốt cao kéo dài trên 2–3 ngày, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc thường xuyên khò khè, tức ngực, khó thở.
Trong những trường hợp này, bác sĩ sẽ thăm khám để tìm nguyên nhân và có thể chỉ định thêm xét nghiệm, chụp chiếu hoặc thăm dò phù hợp nếu cần. Người bệnh không nên tự dùng kháng sinh, thuốc cắt ho hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi chưa rõ nguyên nhân.
Ho về đêm kèm khó thở người bệnh nên cân nhắc đi khám
Cách cải thiện ho về đêm an toàn tại nhà
Khi ho về đêm ở mức độ nhẹ, chưa có dấu hiệu bất thường cần đi khám, người bệnh có thể áp dụng một số cách giảm ho về đêm tại nhà để giúp cổ họng dễ chịu hơn, hạn chế yếu tố kích thích và hỗ trợ giấc ngủ tốt hơn.
Mẹo chỉnh tư thế ngủ và kiểm soát môi trường phòng ngủ
- Kê cao đầu khi ngủ: Dùng 1–2 chiếc gối nâng cao phần đầu và lưng lên khoảng 15–20 độ. Tư thế này có thể giúp hạn chế dịch mũi chảy xuống họng và giảm nguy cơ trào ngược ở một số người.
- Cài đặt điều hòa hợp lý: Duy trì nhiệt độ phòng ngủ ở mức 26–28°C, tránh để luồng gió từ điều hòa hoặc quạt điện thổi thẳng vào vùng đầu, cổ, mặt.
- Sử dụng máy tạo độ ẩm: Đặt một máy phun sương tạo độ ẩm hoặc chậu nước nhỏ trong phòng điều hòa để duy trì độ ẩm không khí ở mức 40–60%, uống đủ nước ấm để giữ ẩm cho niêm mạc họng.
- Vệ sinh chăn ga gối: Giặt vỏ gối, chăn, ga định kỳ hàng tuần để loại bỏ mạt bụi nhà và nấm mốc.
Vệ sinh mũi họng đúng cách trước khi đi ngủ
- Xịt rửa mũi bằng nước muối sinh lý: Trước khi đi ngủ 30 phút, hãy dùng nước muối sinh lý 0.9% để rửa sạch dịch nhầy đọng trong khoang mũi, ngăn chặn dịch chảy xuống họng về đêm.
- Súc họng: Súc họng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý có thể hỗ trợ làm sạch khoang miệng – họng và giúp giảm cảm giác ngứa rát.
Thay đổi thói quen ăn uống buổi tối
- Không ăn sát giờ ngủ: Ăn tối trước khi đi ngủ ít nhất 3-4 tiếng để dạ dày có đủ thời gian tiêu hóa hết thức ăn, giúp giảm nguy cơ trào ngược dạ dày về đêm.
- Hạn chế thực phẩm kích ứng: Tránh ăn các món quá cay nóng, nhiều dầu mỡ, đồ uống có ga, caffeine hoặc cồn vào buổi tối vì chúng khiến dạ dày tiết nhiều axit hơn và làm niêm mạc họng dễ bị kích ứng.
Sử dụng các giải pháp thảo dược làm dịu họng an toàn
- Uống nước ấm trước khi ngủ: Một ly nước ấm, trà gừng ấm hoặc nước chanh pha mật ong có thể giúp cổ họng dễ chịu hơn trước khi ngủ. Với người lớn hoặc trẻ trên 1 tuổi, có thể cân nhắc nước mật ong ấm nếu không có tiền sử dị ứng.
- Dùng xịt họng keo ong: Khi bị khô rát, ngứa họng hoặc húng hắng ho nhẹ về đêm, người bệnh có thể cân nhắc sử dụng xịt họng keo ong Propobee để hỗ trợ làm dịu vùng họng tại chỗ. Sản phẩm có thành phần keo ong, mật ong và tinh dầu bạc hà, hỗ trợ làm dịu cảm giác ngứa, khô rát và khó chịu vùng họng. Thiết kế đầu xịt dài xoay 360 độ giúp dung dịch tiếp xúc thuận tiện hơn với khoang miệng – họng.
Lưu ý: Propobee không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Không dùng cho trẻ dưới 3 tuổi, người dị ứng với phấn hoa, keo ong, mật ong, tinh dầu hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.
Xịt họng keo ong giúp hỗ trợ làm dịu cơn ho về đêm
Vậy ho về đêm là bệnh gì? Đây không phải là một bệnh riêng lẻ, mà là triệu chứng có thể liên quan đến đường hô hấp, trào ngược, dị ứng hoặc môi trường ngủ. Việc hiểu đúng nguyên nhân, điều chỉnh tư thế ngủ, giữ mũi họng thông thoáng và làm dịu vùng họng khi cần có thể giúp người bệnh dễ chịu hơn. Nếu cơn ho kéo dài, nặng dần hoặc kèm sốt cao, khó thở, đau ngực, ho ra máu, người bệnh nên đi khám để được đánh giá kịp thời.
