Ở trẻ nhỏ, viêm họng không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ràng bằng câu “con đau họng”. Nhiều khi cha mẹ chỉ nhận ra con khác mọi ngày: ăn kém hơn, quấy hơn, ngủ không yên hoặc có biểu hiện khó chịu khi nuốt. Chính vì các dấu hiệu ban đầu dễ bị nhầm với cảm lạnh, mọc răng hay mệt thông thường, cha mẹ cần biết cách nhận diện dấu hiệu viêm họng ở trẻ để theo dõi đúng, chăm sóc phù hợp và đưa con đi khám khi cần.
Trẻ bị viêm họng sẽ có những dấu hiệu nào?
Tùy theo độ tuổi, khi trẻ viêm họng sẽ có những biểu hiện khác nhau. Với trẻ lớn, con sẽ nói rõ cảm giác đau rát họng, nhưng với trẻ nhỏ chưa biết nói hoặc diễn đạt chưa đúng, cha mẹ cần quan sát kỹ thay đổi trong thói quen bú, ăn, ngủ và hành vi hằng ngày.
Dấu hiệu viêm họng ở trẻ nhỏ chưa biết nói
Ở độ tuổi chưa thể tự mô tả cảm giác đau họng, trẻ thường biểu hiện sự khó chịu qua những thay đổi trong sinh hoạt và hành vi như:
- Quấy khóc bất thường, bú kém hoặc bỏ bú.
- Chảy nhiều nước dãi, có vẻ khó chịu khi nuốt.
- Từ chối ăn, ngủ không ngon giấc.
- Thường đưa tay lên miệng, cổ hoặc tai: Trẻ làm vậy khi thấy vướng họng, đau khi nuốt hoặc khó chịu nhưng chưa biết diễn đạt bằng lời.
- Ho húng hắng, khàn tiếng hoặc hơi thở có mùi khó chịu.
Dấu hiệu viêm họng ở trẻ lớn
Trẻ lớn đã biết diễn đạt cảm giác khó chịu khiến cha mẹ thường dễ nhận biết hơn. Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- Kêu đau họng, rát họng hoặc vướng họng.
- Đau khi nuốt, khó nuốt hoặc ngại ăn uống.
- Ho khan, ho có đờm hoặc ho húng hắng.
- Khàn tiếng, nói giọng yếu hơn bình thường.
- Hơi thở có mùi khó chịu.
Biểu hiện toàn thân có thể đi kèm
Bên cạnh các triệu chứng tại vùng họng, trẻ bị viêm họng có thể kèm theo một số biểu hiện toàn thân như:
- Sốt nhẹ hoặc sốt cao.
- Mệt nhiều, kém chơi, biếng ăn.
- Nổi hạch vùng cổ hoặc góc hàm.
- Phát ban, đau đầu hoặc đau mỏi người trong một số trường hợp.
Lưu ý: Nếu trẻ sốt cao liên tục, li bì, khó thở, chảy nhiều nước dãi do khó nuốt, bỏ bú nhiều hoặc có biểu hiện mất nước, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm thay vì tiếp tục tự theo dõi tại nhà.
Ho húng hắng cũng là dấu hiệu cho thấy trẻ đang bị viêm họng
Nguyên nhân thường gặp khiến trẻ bị viêm họng
Hiểu được những yếu tố khiến trẻ bị viêm họng sẽ giúp cha mẹ chủ động hơn trong việc chăm sóc và phòng ngừa cho con. Một số nguyên nhân viêm họng ở trẻ em gồm:
- Nhiễm virus đường hô hấp: Đây là nguyên nhân thường gặp ở trẻ nhỏ. Đi kèm các biểu hiện giống cảm lạnh như ho, chảy nước mũi, nghẹt mũi, hắt hơi hoặc sốt nhẹ.
- Nhiễm vi khuẩn: Một số trường hợp viêm họng liên quan đến vi khuẩn, trong đó có liên cầu khuẩn nhóm A. Trẻ có thể sốt cao, đau họng nhiều, khó nuốt hoặc nổi hạch cổ. Khi nghi ngờ nguyên nhân này, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá và có phương án điều trị phù hợp, không tự ý dùng kháng sinh.
- Tác nhân môi trường: Thời tiết thay đổi thất thường, nằm phòng điều hòa quá lạnh, không khí khô, khói bụi, khói thuốc lá hoặc vệ sinh răng miệng chưa đúng cách sẽ khiến vùng họng của trẻ dễ bị kích ứng hơn.
- Hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện: Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch còn yếu nên trẻ nhạy cảm hơn với thay đổi thời tiết, môi trường và các tác nhân gây bệnh hô hấp xung quanh.
Hướng dẫn chăm sóc trẻ bị viêm họng tại nhà
Với trường hợp trẻ đau họng nhẹ, vẫn ăn uống, sinh hoạt tương đối bình thường, cha mẹ hãy ưu tiên chăm sóc tại nhà và tiếp tục theo dõi. Mục tiêu là giúp trẻ dễ chịu hơn, hạn chế kích ứng vùng họng và nhận biết sớm dấu hiệu viêm họng ở trẻ cần đi khám.
Bổ sung đủ nước và ưu tiên thức ăn mềm, dễ nuốt
- Ưu tiên thức ăn mềm, ấm: Cha mẹ nên cho trẻ ăn cháo, súp hoặc thức ăn hầm mềm để trẻ dễ nuốt hơn. Nên chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày, không ép trẻ ăn khi con đang đau họng hoặc khó nuốt.
- Cho trẻ uống đủ nước: Khuyến khích trẻ uống từng ngụm nước ấm rải rác trong ngày để cổ họng dễ chịu hơn. Hoặc bổ sung nước trái cây, nhưng tránh đồ uống quá chua, quá lạnh hoặc quá ngọt khi họng đang đau.
Hạ sốt, giảm đau đúng hướng dẫn
Khi trẻ sốt hoặc đau họng nhiều, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ/dược sĩ về thuốc hạ sốt, giảm đau phù hợp. Nếu dùng thuốc, cần đọc kỹ hướng dẫn, dùng đúng liều theo cân nặng, độ tuổi và đúng khoảng cách giữa các lần dùng.
Cha mẹ không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt, tự tăng liều hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
Vệ sinh mũi họng đúng cách cho trẻ
- Đối với trẻ lớn: Hướng dẫn trẻ súc miệng họng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý 0,9% nếu trẻ đã biết súc và nhổ ra đúng cách. Không nên ép trẻ súc họng nếu trẻ chưa thực hiện được.
- Đối với trẻ nhỏ: Mẹ dùng nước muối sinh lý dạng nhỏ hoặc xịt phun sương phù hợp độ tuổi để hỗ trợ làm sạch dịch mũi, giúp mũi thông thoáng hơn. Thao tác nhẹ nhàng và làm theo hướng dẫn trên sản phẩm hoặc tư vấn của bác sĩ/dược sĩ.
Sử dụng xịt họng chuyên biệt cho trẻ nhỏ
Để hỗ trợ làm dịu cảm giác khô rát, ngứa và khó chịu vùng họng cho trẻ, cha mẹ hãy cân nhắc sản phẩm xịt họng thảo dược chuyên biệt cho trẻ em như PropoBee Baby.
- Thành phần: PropoBee Baby có chứa keo ong và papain từ đu đủ, hỗ trợ làm dịu cảm giác khô rát, ngứa họng và khó chịu vùng họng.
- Thiết kế tiện lợi: Đầu xịt dài xoay được 360 độ, giúp dung dịch tiếp xúc thuận tiện hơn với khoang miệng – họng.
- Lưu ý an toàn: Sản phẩm dùng cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên. Không dùng cho trẻ có tiền sử dị ứng với keo ong, mật ong, phấn hoa, đu đủ hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm. Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Dùng xịt họng keo ong PropoBee Baby sẽ hỗ trợ làm dịu vùng họng đang bị viêm
Trẻ bị viêm họng khi nào nên đi khám bác sĩ?
Một số trường hợp viêm họng ở trẻ nặng dần hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường. Vì vậy, cha mẹ cần biết khi nào có thể tiếp tục chăm sóc tại nhà và khi nào nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá kịp thời.
Dấu hiệu viêm họng ở trẻ cần đi khám ngay
Cha mẹ hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu trẻ xuất hiện một trong các biểu hiện sau:
- Khó thở, thở rít: Trẻ thở nhanh bất thường, phập phồng cánh mũi, rút lõm lồng ngực, tím tái quanh môi hoặc đầu ngón tay.
- Nuốt rất khó hoặc không uống được nước: Trẻ chảy nhiều nước dãi, đau nhiều khi nuốt, không uống được nước hoặc có dấu hiệu nghẹn, sặc.
- Lơ mơ, li bì hoặc co giật: Trẻ khó đánh thức, phản ứng kém, mệt lả hoặc co giật.
- Dấu hiệu mất nước: Trẻ khóc ít nước mắt, môi khô, mắt trũng, tiểu rất ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ.
- Trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt: Với trẻ nhỏ ở nhóm tuổi này, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám sớm khi có biểu hiện sốt hoặc bất thường.
Dấu hiệu trẻ viêm họng cần đi khám sớm
Cha mẹ nên chủ động đưa trẻ đi khám sớm nếu có các biểu hiện sau:
- Sốt cao không hạ hoặc sốt kéo dài dù đã chăm sóc/hạ sốt theo hướng dẫn.
- Đau họng nặng dần, trẻ bỏ ăn, bỏ bú nhiều hoặc quấy khóc nhiều.
- Ho, đau họng kéo dài trên 3 ngày không cải thiện.
- Amidan hoặc vùng họng có mảng trắng, mủ vàng hoặc sưng đỏ rõ.
- Trẻ nổi hạch cổ, phát ban, đau tai hoặc triệu chứng tái đi tái lại nhiều lần.
Trẻ bị viêm họng kèm sốt cao không hạ cần đi khám sớm
Việc nhận biết đúng dấu hiệu viêm họng ở trẻ giúp cha mẹ bình tĩnh hơn khi theo dõi và chăm sóc con. Với biểu hiện nhẹ, trẻ vẫn ăn uống và sinh hoạt tương đối bình thường, cha mẹ cần ưu tiên cho trẻ nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm và vệ sinh mũi họng đúng cách. Nếu trẻ sốt cao, khó thở, li bì, bỏ bú nhiều hoặc triệu chứng kéo dài không cải thiện, mẹ nên đưa trẻ đi khám để được bác sĩ đánh giá và hướng dẫn xử trí phù hợp.
