Viêm họng là một trong những bệnh lý đường hô hấp rất thường gặp ở trẻ nhỏ. Nhiều bé có thể bị đau họng, ho, khàn tiếng hoặc sốt vài lần trong năm, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc khi bắt đầu đi học, đi nhà trẻ. Tuy nhiên, không phải phụ huynh nào cũng hiểu rõ nguyên nhân viêm họng ở trẻ em và cách phòng ngừa hiệu quả.
Vì sao trẻ em dễ bị viêm họng hơn người lớn?
Trẻ em có một số đặc điểm sinh lý khiến nguy cơ viêm họng cao hơn so với người trưởng thành. Trước hết, hệ miễn dịch của trẻ chưa hoàn thiện, khả năng nhận diện và chống lại virus, vi khuẩn còn hạn chế nên dễ bị tác nhân gây bệnh tấn công.
Bên cạnh đó, cấu trúc đường hô hấp của trẻ ngắn và nhạy cảm hơn, niêm mạc họng mỏng, dễ bị kích thích khi gặp các yếu tố từ môi trường như thay đổi nhiệt độ, không khí khô hoặc ô nhiễm. Điều này khiến cổ họng của trẻ dễ bị viêm và tái phát nhiều lần nếu không được chăm sóc đúng cách.
Top 6 nguyên nhân viêm họng ở trẻ em
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm họng ở trẻ mà cha mẹ nên lưu ý.
1. “Thủ phạm vô hình”: Virus và vi khuẩn tấn công cổ họng trẻ
Đây là nguyên nhân viêm họng ở trẻ em phổ biến nhất. Virus gây cảm lạnh, cúm hoặc một số vi khuẩn có thể dễ dàng lây lan trong môi trường đông trẻ như trường học, lớp mẫu giáo, khu vui chơi…
Khi mắc bệnh, trẻ thường có các biểu hiện như đau rát họng, ho nhẹ, sổ mũi hoặc nghẹt mũi và có thể kèm sốt. Trường hợp do vi khuẩn thường nặng hơn với sốt cao, đau họng nhiều hoặc amidan sưng đỏ. Nếu trẻ có các dấu hiệu nghiêm trọng hoặc triệu chứng kéo dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.
2. Giao mùa – thời điểm cổ họng trẻ “dễ tổn thương” nhất
Thời điểm giao mùa là giai đoạn trẻ rất dễ mắc các bệnh đường hô hấp. Khi nhiệt độ thay đổi đột ngột, cơ thể trẻ chưa kịp thích nghi, khiến niêm mạc họng trở nên nhạy cảm hơn.
Không khí lạnh hoặc khô có thể làm khô cổ họng, giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc họng và tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn phát triển.
3. Yếu tố môi trường
Môi trường nhiều khói bụi, khói thuốc lá hoặc không khí ô nhiễm cũng là nguyên nhân viêm họng ở trẻ em khá phổ biến. Đặc biệt, trẻ hít khói thuốc thụ động khi sống trong môi trường có người thân hút thuốc lá sẽ có nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp cao hơn.
Để hạn chế nguy cơ này, cha mẹ nên giữ không gian sống thông thoáng, hạn chế cho trẻ tiếp xúc với khói thuốc, đồng thời đeo khẩu trang cho trẻ khi ra ngoài ở những khu vực nhiều khói bụi hoặc ô nhiễm.
4. Cơ địa dị ứng: Khi cổ họng “phản ứng quá mức” với môi trường
Nhiều trẻ có cơ địa dị ứng với phấn hoa, bụi nhà, lông thú cưng hoặc nấm mốc. So với người lớn, hệ miễn dịch của trẻ phản ứng mạnh hơn với các tác nhân này, đặc biệt khi trẻ thường xuyên tiếp xúc trong môi trường sống hoặc khi vui chơi ngoài trời.
Khi bị dị ứng, trẻ dễ xuất hiện các triệu chứng như ngứa họng, ho, chảy nước mũi liên tục hoặc khụt khịt, nhất là vào buổi sáng hoặc khi thay đổi môi trường. Dịch nhầy từ mũi cũng có thể chảy xuống họng, gây kích thích cổ họng kéo dài và dẫn đến viêm họng nếu tình trạng này tái diễn nhiều lần.
5. Chảy dịch sau mũi do viêm mũi – xoang
Khi trẻ bị viêm mũi hoặc viêm xoang, dịch nhầy từ mũi có thể chảy xuống họng. Tình trạng này gọi là chảy dịch sau mũi, và đây cũng là một nguyên nhân viêm họng ở trẻ em.
Nhiều phụ huynh chia sẻ rằng trẻ thường ho nhiều hơn vào ban đêm hoặc ngay sau khi ngủ dậy. Nguyên nhân là khi nằm ngủ, dịch mũi dễ chảy xuống họng và kích thích phản xạ ho. Buổi sáng, trẻ có thể cảm thấy vướng họng, khạc đờm hoặc phải hắng giọng liên tục.
Nếu tình trạng này kéo dài, niêm mạc họng có thể bị kích thích lặp lại nhiều lần và dẫn đến viêm họng. Vì vậy, khi trẻ bị sổ mũi hoặc viêm mũi kéo dài, cha mẹ nên chú ý điều trị sớm để hạn chế ảnh hưởng đến cổ họng.
6. Thói quen ăn uống lạnh
Nhiều trẻ thích ăn kem, uống nước đá hoặc nước lạnh, đặc biệt vào những ngày nóng. Tuy nhiên, việc tiêu thụ đồ lạnh thường xuyên có thể khiến niêm mạc họng bị kích thích. Nếu cổ họng đang nhạy cảm, đồ lạnh có thể làm tăng cảm giác đau rát họng, ho và khàn tiếng.
Cách giúp phòng ngừa viêm họng ở trẻ
Để giảm nguy cơ viêm họng ở trẻ, cha mẹ không chỉ dừng ở việc “nhắc nhở chung chung” mà nên cá nhân hóa theo thói quen sinh hoạt hằng ngày của bé:
- Giữ ấm cổ họng đúng cách, đúng thời điểm:
Không cần ủ quá kín, nhưng nên cho trẻ đeo khăn mỏng khi ra ngoài buổi sáng sớm hoặc tối muộn, đặc biệt sau khi vừa tắm xong hoặc khi ra mồ hôi rồi gặp gió. - Kiểm soát đồ lạnh thay vì cấm hoàn toàn:
Trẻ rất thích đồ mát, vì vậy bạn có thể cho uống nước ở nhiệt độ phòng, hạn chế nước đá lạnh. Với sữa chua hoặc kem, nên cho trẻ dùng vào ban ngày và với lượng vừa phải, tránh dùng buổi tối. - Tạo thói quen uống nước “từng ngụm nhỏ”:
Thay vì để trẻ uống dồn dập khi khát, hãy nhắc trẻ uống nước đều trong ngày, có thể chuẩn bị bình nước riêng để trẻ dễ mang theo khi đi học. - Giữ môi trường sống “sạch nhưng không quá kín”:
Phòng ngủ của trẻ nên thoáng khí, hạn chế bụi, không có khói thuốc lá. Nếu dùng điều hòa, nên duy trì nhiệt độ khoảng 26–28°C và vệ sinh định kỳ để tránh tích tụ vi khuẩn, nấm mốc. - Biến việc rửa tay thành thói quen tự nhiên:
Hướng dẫn trẻ rửa tay trước khi ăn, sau khi đi học về hoặc sau khi chơi đồ chơi, có thể kết hợp trò chơi hoặc nhắc nhở nhẹ nhàng để trẻ duy trì đều đặn.
Ngoài các biện pháp trên, nhiều phụ huynh cũng lựa chọn các sản phẩm hỗ trợ chăm sóc cổ họng có nguồn gốc tự nhiên. Xịt họng Propobee Baby với thành phần keo ong, mật ong và các chiết xuất thảo dược có thể giúp làm dịu cổ họng, hỗ trợ kháng khuẩn nhẹ và giảm cảm giác đau rát. Dạng xịt tiện lợi cũng giúp cha mẹ dễ dàng sử dụng cho trẻ khi cần chăm sóc cổ họng hàng ngày.
Có nhiều nguyên nhân viêm họng ở trẻ em, từ nhiễm virus, vi khuẩn cho đến các yếu tố môi trường và thói quen sinh hoạt. Hiểu rõ các nguyên nhân này sẽ giúp cha mẹ chủ động hơn trong việc chăm sóc và phòng ngừa bệnh cho trẻ. Nếu trẻ bị đau họng kéo dài, sốt cao hoặc khó nuốt, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Xem thêm: Góc tư vấn – Bé hay bị viêm họng phải làm sao?
