Mỗi đợt giao mùa, chuyển lạnh hoặc thời tiết thay đổi thất thường, nhiều người lại bắt đầu hắng giọng liên tục, cổ họng khô rát, ngứa ngáy và ho húng hắng. Dù chỉ là những biểu hiện nhẹ ở giai đoạn đầu, nếu để tình trạng này kéo dài, lớp niêm mạc họng sẽ liên tục bị tổn thương bởi không khí lạnh, khô hay bụi mịn, dễ dẫn đến các ổ viêm mạn tính khó điều trị. Bài viết dưới đây sẽ gợi ý những cách chăm sóc cổ họng khi thay đổi thời tiết đơn giản, an toàn và giúp bạn cắt đứt dứt điểm sự khó chịu ngay tại nhà.
Giải mã cơ chế sinh lý: Vì sao vòm họng dễ “dở chứng” khi thời tiết thay đổi?
Để bảo vệ đường hô hấp hiệu quả, trước hết chúng ta cần hiểu rõ con đường tấn công của ngoại cảnh lên hệ thống phòng thủ tinh vi tại vòm họng:
Sự suy kiệt của “lớp áo giáp” dịch nhầy do không khí lạnh và khô
Bình thường, bề mặt niêm mạc họng luôn được phủ một lớp màng nhầy mỏng chứa các kháng thể tại chỗ (như sIgA) để bẫy bụi bẩn và làm ẩm không khí trước khi vào phổi. Khi thời tiết chuyển lạnh và độ ẩm sụt giảm sâu, không khí hít vào mang tính háo nước sẽ “hút” cạn kiệt độ ẩm của lớp màng nhầy này. Khi lớp bảo vệ bị khô quánh lại, hệ thống lông chuyển (cilia) tê liệt, các tế bào biểu mô bên dưới lộ ra trong không khí, trực tiếp dẫn đến cảm giác khô khốc, rát bỏng và kích thích phản xạ ho.
Thay đổi nhiệt độ đột ngột khiến vùng họng nhạy cảm hơn
Việc di chuyển đột ngột giữa không gian nắng nóng và phòng điều hòa lạnh, hoặc từ trong nhà ấm ra ngoài trời gió rét, khiến cơ thể phải liên tục thích nghi với thay đổi nhiệt độ. Sự thay đổi này có thể làm các mạch máu nhỏ dưới niêm mạc mũi họng co lại tạm thời, khiến vùng họng trở nên nhạy cảm và dễ bị kích ứng hơn.
Khi tình trạng này lặp lại nhiều lần, đặc biệt ở người có cơ địa nhạy cảm, viêm mũi dị ứng hoặc thường xuyên phải nói nhiều, cổ họng có thể xuất hiện cảm giác khô rát, ngứa, vướng họng hoặc hắng giọng liên tục.
Sự phá hoại của tác nhân môi trường (Điều hòa, bụi mịn, cơ địa dị ứng)
Phòng điều hòa kín dùng lâu ngày là ổ tích tụ nấm mốc và làm không khí mất ẩm trầm trọng. Khi kết hợp với các hạt bụi mịn, khói thuốc lá, khói xe hoặc nước hoa nồng có thể mang theo các hạt nhỏ, mùi kích thích hoặc hóa chất bay hơi khiến niêm mạc họng nhạy cảm hơn. Nếu tiếp xúc thường xuyên, vùng họng dễ xuất hiện cảm giác khô rát, ngứa, vướng họng hoặc húng hắng ho.
Không khí khô lạnh từ điều hoà cũng khiến cổ họng nhạy cảm hơn
Nhận biết dấu hiệu cổ họng cần được chăm sóc khi giao mùa
Khi thời tiết thay đổi, cổ họng có thể trở nên khô rát, ngứa và nhạy cảm hơn do không khí lạnh, khô, bụi mịn, điều hòa,… Ở giai đoạn đầu, tình trạng này thường biểu hiện bằng những dấu hiệu khá quen thuộc như:
- Khô rát họng, ngứa họng.
- Ho húng hắng, ho khan nhẹ.
- Khàn tiếng, vướng họng hoặc hay hắng giọng.
Nếu các biểu hiện trên ở mức độ nhẹ, không kèm sốt cao, khó thở, đau họng dữ dội, mủ amidan hoặc tình trạng mệt lả, người bệnh có thể ưu tiên chăm sóc cổ họng tại nhà và tiếp tục theo dõi. Trường hợp triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc tái đi tái lại nhiều lần, nên đi khám để được đánh giá nguyên nhân chính xác hơn.
Hướng dẫn chăm sóc cổ họng khi thay đổi thời tiết tại nhà
Khi cổ họng khô rát, ngứa họng hoặc húng hắng ho do thay đổi thời tiết, việc chăm sóc nên tập trung vào 3 nguyên tắc: giữ ẩm từ bên trong – hạn chế kích ứng từ bên ngoài – làm dịu tại chỗ khi cần. Những thói quen đơn giản dưới đây có thể giúp vùng họng dễ chịu hơn và hạn chế tình trạng khó chịu kéo dài.
Chủ động cấp ẩm và giữ ấm cho cổ họng
- Uống đủ nước, ưu tiên nước ấm: Nước ấm có thể giúp cổ họng dễ chịu hơn, hỗ trợ duy trì độ ẩm và giảm cảm giác khô rát, nhất là khi bạn phải nói nhiều hoặc thường xuyên ngồi trong phòng điều hòa.
- Giữ ấm vùng cổ: Bạn nên giữ ấm vùng cổ khi ra ngoài trời lạnh, khi đi xe máy hoặc khi ngủ trong phòng điều hòa.
- Tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột: Tránh tắm muộn bằng nước lạnh, uống nước đá ngay khi vừa đi nắng về hoặc đặt điều hòa chênh lệch quá 7°C so với ngoài trời.
Điều chỉnh thói quen sinh hoạt và môi trường sống
- Súc họng nhẹ nhàng bằng nước muối sinh lý 0,9%: Hỗ trợ làm sạch khoang miệng – họng, loại bỏ bớt bụi bẩn, dịch tiết sau khi tiếp xúc với môi trường khói bụi.
- Kiểm soát môi trường sống và không khí phòng ngủ: Giữ phòng thông thoáng, vệ sinh phên lọc điều hòa/chăn ga định kỳ. Có thể dùng máy tạo ẩm (nhưng cần vệ sinh máy thường xuyên để tránh nấm mốc).
- Hạn chế nói quá nhiều khi họng đang khô rát: Giáo viên, tư vấn viên, livestreamer nên chủ động giảm cường độ nói, tránh nói, hét to để thanh quản có thời gian hồi phục.
Súc miệng bằng nước muối giúp làm sạch vùng miệng – họng, giảm ngứa rát, khó chịu
Cân nhắc xịt họng keo ong hỗ trợ làm dịu tại chỗ
Bên cạnh các biện pháp giữ ẩm và hạn chế kích ứng, người dùng có thể cân nhắc sản phẩm xịt họng keo ong Propobee để hỗ trợ làm dịu vùng họng tại chỗ khi có cảm giác khô rát, ngứa họng hoặc húng hắng ho nhẹ.
- Thành phần: Keo ong, mật ong và tinh dầu bạc hà, hỗ trợ làm dịu cảm giác ngứa, khô rát và khó chịu vùng họng.
- Thiết kế tiện lợi: Đầu xịt dài xoay 360 độ giúp dung dịch tiếp xúc thuận tiện hơn với khoang miệng – họng, phù hợp sử dụng để chăm sóc cổ họng khi thay đổi thời tiết.
- Lưu ý: Sản phẩm được sử dụng cho người lớn và trẻ em trên 3 tuổi. Propobee không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Không dùng cho người dị ứng với phấn hoa, keo ong, mật ong, tinh dầu hoặc bất kỳ thành phần nào của sản phẩm.
Xịt họng keo ong cũng là một giải pháp chăm sóc cổ họng khi thời tiết thay đổi
Những sai lầm khiến cổ họng khó chịu hơn
Một số thói quen chăm sóc chưa phù hợp có thể khiến cổ họng khó chịu kéo dài hơn hoặc trở nên nặng hơn như:
- Chủ quan khi mới bị khô rát, ngứa họng nhẹ.
- Tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
- Uống nước đá lạnh để “hạ nhiệt” cảm giác nóng rát ở họng.
- Lạm dụng các bài thuốc dân gian tự pha chế chưa đúng liều lượng.
Chăm sóc cổ họng khi thay đổi thời tiết đúng cách bắt đầu từ những hành động đơn giản: giữ ẩm niêm mạc từ bên trong, bảo vệ họng khỏi không khí lạnh khô từ bên ngoài và duy trì môi trường sống lành mạnh. Chủ động trang bị các giải pháp hỗ trợ làm dịu tại chỗ phù hợp sẽ giúp vùng họng dễ chịu hơn trong thời điểm giao mùa.
