Ho khan dai dẳng không đơn thuần là cảm giác ngứa rát, khó chịu vùng cổ họng mà là “tín hiệu báo động” cho thấy đường hô hấp đang gặp vấn đề. Vậy ho khan kéo dài nên làm gì? Hãy cùng Dược Khoa giải mã chi tiết qua bài viết dưới đây.
Giải mã ho khan kéo dài là như thế nào?
Ho vốn là một phản xạ sinh lý có lợi của cơ thể nhằm tống các dị vật, bụi bẩn hoặc đờm nhầy ra ngoài. Tuy nhiên, khi bạn ho khan kéo dài, nó có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý về hô hấp.
Ho khan kéo dài là cơn ho không có đờm diễn ra liên tục, đi kèm cảm giác ngứa rát vùng cổ họng. Bạn có thể dựa trên các mốc thời gian sau để xác định mình có bị ho khan kéo dài hay không.
- Đối với trẻ nhỏ (dưới 12 tuổi): Cơn ho khan dai dẳng liên tục trên 3 tuần.
- Đối với người lớn: Cơn ho khan kéo dài liên tục trên 8 tuần.
Khi những cơn ho khan vượt quá mốc thời gian an toàn, người bệnh thường hoang mang không biết bị ho khan kéo dài nên làm gì để dứt điểm nhanh chóng? Việc chủ động tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ để có hướng xử lý kịp thời là rất cần thiết nhằm tránh các biến chứng nguy hiểm cho hệ hô hấp.
Ho khan kéo dài thường đi kèm ngứa rát cổ họng
Nguyên nhân dẫn đến ho khan kéo dài
Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến các cơn ho khan lâu ngày mà bạn cần lưu ý:
Do các tác nhân kích ứng từ môi trường sống và khói thuốc lá
Sự tấn công của các chất kích thích từ môi trường như khói bụi, ô nhiễm, nấm mốc, phấn hoa, thời tiết thay đổi đột ngột hoặc việc nằm phòng điều hòa quá lạnh và khô rất dễ khiến niêm mạc họng bị tổn thương.
Đặc biệt, hút thuốc lá cũng được xem là một nguyên nhân phổ biến gây ra tình trạng ho khan lâu ngày. Khi khói thuốc lá đi qua thanh quản, nhiệt độ cao cùng các hóa chất độc hại sẽ trực tiếp làm tổn thương niêm mạc họng. Lâu dần, phổi bị suy yếu và mất đi khả năng tự lọc bụi bẩn, buộc cơ thể phải liên tục phát ra phản xạ ho khan để tự vệ. Tùy thuộc vào tần suất và mức độ tiếp xúc với khói thuốc, cơn ho khan sẽ kéo dài liên tục từ âm ỉ cho đến dữ dội.
Do viêm xoang, viêm mũi dị ứng kéo dài
Khi bạn bị viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng, dịch nhầy từ xoang mũi sẽ chảy xuống mặt sau cổ họng. Lượng dịch nhầy này liên tục kích thích các thụ thể cảm giác tại hầu họng, kích hoạt phản xạ gây ra các cơn ho khan dai dẳng.
Do trào ngược dạ dày thực quản (GERD)
Bệnh lý trào ngược dạ dày thực quản làm cho axit và dịch vị từ dạ dày sẽ bị đẩy ngược lên trên, gây bỏng rát và kích ứng vùng niêm mạc thực quản và hầu họng. Tình trạng này là thủ phạm chính gây ra các cơn ho khan dai dẳng với hai thời điểm điển hình:
- Ho nhiều về đêm (khi nằm ngủ): Khi cơ thể ở tư thế nằm ngang, dạ dày và cổ họng nằm trên một đường thẳng. Lúc này, do không còn trọng lực giữ lại, axit dạ dày rất dễ dàng trào ngược lên cổ họng, kích thích dây thần kinh và kích hoạt cơn ho khan gây mất ngủ.
- Ho ngay sau khi ăn xong: Sau khi ăn, dạ dày phải căng ra và tăng tiết lượng axit lớn để tiêu hóa thức ăn. Áp lực trong dạ dày tăng cao dễ làm suy yếu cơ thắt thực quản, khiến axit rò rỉ ngược lên họng và gây ra phản ứng ho khan.
Do các bệnh lý hô hấp mãn tính
Tình trạng này thường xuất hiện ở những người có tiền sử mắc hen phế quản (đặc biệt là hen suyễn thể ho) hoặc viêm phế quản mãn tính. Cả hai bệnh lý này đều khiến đường thở luôn nằm trong trạng thái nhạy cảm. Lúc này, chỉ cần một tác nhân rất nhỏ như không khí lạnh, mùi hương lạ hay bụi mịn cũng có thể khiến các cơ bao quanh đường thở bị co thắt đột ngột. Sự co thắt và hẹp lòng đường thở này liên tục kích thích các thụ thể cảm giác, khiến cơ thể phải phát ra các cơn ho khan dồn dập, kéo dài để cố gắng lưu thông đường thở.
Do tác dụng phụ của thuốc
Một số loại thuốc điều trị bệnh lý mãn tính, có thể kể đến là thuốc ức chế men chuyển dùng trong điều trị huyết áp cao, có tác dụng phụ phổ biến là gây kích ứng đường hô hấp và gây ra cơn ho khan mãn tính, chỉ dứt khi người bệnh đổi sang nhóm thuốc khác.
Tác dụng phụ của thuốc có thể gây ho khan kéo dài
Người bị ho khan kéo dài nên làm gì?
Để xử lý tình trạng ho khan kéo dài một cách khoa học, bạn cần kết hợp chặt chẽ giữa việc chủ động chăm sóc, phục hồi niêm mạc họng tại nhà và can thiệp y khoa kịp thời khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.
Chăm sóc tại nhà giảm ho khan
Việc thiết lập một chế độ chăm sóc khoa học tại nhà là bước đệm quan trọng nhất giúp làm dịu niêm mạc họng đang bị tổn thương từ đó hỗ trợ giảm ho khan:
- Làm sạch không gian sống: Giữ nhà cửa thông thoáng, sạch bụi bẩn để tránh gây kích ứng họng. Nếu thường xuyên dùng điều hòa, bạn nên trang bị thêm máy tạo độ ẩm để giữ cho đường thở không bị khô rát.
- Tránh xa các tác nhân kích ứng: Hạn chế tối đa tiếp xúc với các dị nguyên dễ gây dị ứng như lông thú cưng, bụi mịn, phấn hoa hay nấm mốc.
- Vệ sinh vòm họng hằng ngày: Súc miệng và họng đều đặn bằng nước muối ấm hoặc dung dịch sát khuẩn chuyên dụng giúp làm sạch, kháng khuẩn và giảm sưng viêm họng.
- Nói không với khói thuốc: Tránh tuyệt đối việc hút thuốc lá chủ động lẫn hít khói thuốc thụ động từ môi trường xung quanh nhằm bảo vệ đường thở và tránh làm hệ hô hấp bị suy yếu.
- Ăn uống khoa học: Hạn chế đồ ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ gây kích ứng cổ họng. Đặc biệt, loại bỏ thói quen nằm ngay sau khi ăn để ngăn ngừa axit trào ngược dạ dày – thực quản.
- Uống đủ nước: Duy trì uống đủ nước mỗi ngày đặc biệt là nước ấm, chia thành từng ngụm nhỏ để cấp ẩm liên tục, bôi trơn niêm mạc và làm dịu nhanh cảm giác ngứa rát họng.
- Sử dụng xịt họng keo ong:
Bên cạnh các biện pháp trên, bạn có thể sử dụng thêm dung dịch xịt họng thảo dược như xịt họng keo ong Propobee. Nhờ đặc tính kháng khuẩn, kháng viêm tự nhiên từ keo ong, sản phẩm hỗ trợ sát khuẩn tại chỗ, làm dịu nhanh chóng cảm giác khô ngứa họng, bảo vệ hầu họng một cách chủ động. Tuy nhiên, bạn cần lưu ý xịt họng keo ong Propobee không phải là thuốc điều trị và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Xịt họng keo ong Propobee hỗ trợ làm dịu cơn ho, giảm đau rát họng
Thăm khám y khoa khi ho khan kéo dài
Bên cạnh việc áp dụng các phương án tự chăm sóc tại nhà, người bệnh ho khan kéo dài nên làm gì tiếp theo nếu cơn ho vẫn không dứt?
Lời khuyên là bạn cần chủ động đến ngay các cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp nếu tình trạng ho khan kéo dài không có dấu hiệu thuyên giảm sau nhiều tuần, hoặc đi kèm bất kỳ dấu hiệu cảnh báo dưới đây:
- Xuất hiện tình trạng sốt cao kéo dài không hạ.
- Thường xuyên có cảm giác đau tức ngực, khó thở, thở rít hoặc hụt hơi khi ho.
- Ho ra máu hoặc khạc ra đờm có lẫn những tia máu tươi.
- Cơ thể mệt mỏi rã rời, suy nhược hoặc sút cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân.
Việc thăm khám sớm sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân gốc rễ để từ đó đưa ra phác đồ điều trị tận gốc, an toàn và hiệu quả nhất cho bạn.
>>> XEM THÊM: Khi nào nên đưa trẻ đi khám vì ho?
Tóm lại, ho khan kéo dài không chỉ đơn giản là một triệu chứng thông thường mà là tín hiệu cảnh báo hệ hô hấp đang cần được chăm sóc đặc biệt. Việc hiểu rõ nguyên nhân và biết được ho khan kéo dài nên làm gì sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc bảo vệ sức khỏe. Hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ nhất trong không gian sống, lối sống sinh hoạt hằng ngày kết hợp cùng các giải pháp bảo vệ hô hấp từ thảo dược. Đừng ngần ngại tìm đến sự trợ giúp của bác sĩ khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường nhé!
