Bệnh viêm họng có thể gặp ở mọi lứa tuổi và tái phát nhiều lần trong năm. Điều đáng chú ý là bệnh không chỉ do một nguyên nhân duy nhất mà có thể xuất phát từ virus, vi khuẩn, dị ứng, trào ngược dạ dày hoặc các yếu tố môi trường. Việc hiểu rõ các nguyên nhân gây viêm họng đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và phòng ngừa hiệu quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn nhận diện đầy đủ các nguyên nhân thường gặp gây nên chứng bệnh này.
1. Do virus
Viêm họng có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng phổ biến nhất là do virus, chiếm tới 70-80% các trường hợp. Viêm họng do virus thường đi kèm với các triệu chứng cảm lạnh.
Các chủng virus có khả năng cao gây bệnh viêm họng như: rhinovirus (virus cảm lạnh thông thường), virus cúm A, cúm B, adenovirus, coronavirus… Mặc dù ít phổ biến hơn, một số loại virus khác là virus herpes, Coxsackievirus A16 hoặc Enterovirus 71 (virus gây bệnh tay chân miệng) … cũng có thể gây ra chứng bệnh này.
2. Do vi khuẩn
Bên cạnh virus, vi khuẩn cũng là nguyên nhân gây viêm họng phổ biến. Trong đó, liên cầu khuẩn nhóm A – tác nhân gây viêm họng liên cầu – chiếm khoảng 1/3 số ca viêm họng cấp.
So với viêm họng do virus, nhiễm khuẩn thường khiến triệu chứng nghiêm trọng hơn như sốt cao trên 38,5 độ C, đau họng dữ dội, nuốt khó và sưng hạch cổ. Đáng chú ý, tình trạng này đôi khi xuất hiện sau một đợt nhiễm virus, khi hệ miễn dịch suy yếu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Những trường hợp viêm họng bắt nguồn từ tác nhân virus hoặc vi khuẩn đều có khả năng lây lan từ người sang người. Những bệnh này chủ yếu lây qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp, vì vậy việc phòng ngừa và giữ gìn vệ sinh cá nhân như súc miệng bằng nước muối sinh lý, đeo khẩu trang… đóng vai trò rất quan trọng.
3. Nguyên nhân gây viêm họng khác
Ngoài virus và vi khuẩn, viêm họng còn có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác, đặc biệt trong các trường hợp kéo dài hoặc tái phát nhiều lần.
- Viêm amidan: Tình trạng nhiễm trùng amidan có thể khiến họng đau tái đi tái lại và tiến triển thành viêm họng mạn tính.
- Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD): Khi axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản và họng, người bệnh thường có cảm giác nóng rát, vướng cổ. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể gây viêm họng mạn tính.
- Dị ứng: Dị ứng với phấn hoa, bụi nhà, nấm mốc hoặc lông thú cưng có thể gây chảy dịch mũi sau. Dịch nhầy chảy xuống họng lâu ngày dễ dẫn đến kích ứng và viêm mạn tính.
- Khối u vùng họng: Dù hiếm gặp, cả khối u lành tính và ác tính đều có thể gây đau họng kéo dài.
- Không khí khô và thở bằng miệng: Môi trường thiếu độ ẩm hoặc thói quen thở bằng miệng khiến niêm mạc họng bị khô, gây ngứa rát và khó chịu.
- Lạm dụng giọng nói: Nói lớn, la hét hoặc sử dụng giọng nói liên tục trong thời gian dài có thể làm tổn thương các cơ và niêm mạc vùng họng.
- Nhiễm HIV: Đây là một trong những nguyên nhân gây viêm họng mạn tính do suy giảm miễn dịch.
- Chất kích ứng: Khói thuốc, ô nhiễm không khí, hóa chất, rượu bia hoặc thức ăn cay nóng đều có thể gây kích ứng niêm mạc họng và làm tình trạng viêm kéo dài.
4. Có thể phòng ngừa viêm họng được không?
Viêm họng là bệnh phổ biến và không phải lúc nào cũng có thể tránh hoàn toàn. Tuy vậy, bạn vẫn có thể chủ động giảm nguy cơ mắc bệnh bằng một số biện pháp đơn giản sau:
- Rửa tay thường xuyên và đúng cách, đặc biệt trước khi ăn và sau khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc nơi công cộng.
- Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi để hạn chế lây lan tác nhân gây bệnh qua đường hô hấp.
- Không dùng chung bát đũa, ly cốc, thức ăn hoặc đồ uống với người khác nhằm tránh lây nhiễm vi khuẩn và virus.
- Bỏ khăn giấy đã sử dụng vào thùng rác có nắp đậy để giữ vệ sinh và hạn chế phát tán mầm bệnh ra môi trường.
Như vậy bài viết đã cung cấp thông tin về các nguyên nhân gây viêm họng thường gặp. Xác định đúng nguyên nhân là rất quan trọng trong điều trị viêm họng hiệu quả và hạn chế biến chứng. Dù do nhiễm virus, vi khuẩn hay do các yếu tố từ môi trường, người bệnh cũng nên theo dõi triệu chứng và thăm khám khi cần thiết để được chẩn đoán chính xác. Chủ động phòng ngừa và xử lý đúng nguyên nhân sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cổ họng và hệ hô hấp của bạn lâu dài.
>>> Xem thêm: Bệnh viêm họng điều trị như thế nào?
