Ho về đêm là tình trạng ho xuất hiện hoặc nặng hơn khi nằm ngủ vào buổi tối. Thực tế, nhiều người nhận thấy rằng ban ngày gần như không ho nhiều, nhưng khi vừa nằm xuống ngủ thì cơn ho lại xuất hiện. Tình trạng này không chỉ gây khó chịu mà còn làm giấc ngủ bị gián đoạn, dẫn đến mệt mỏi và giảm chất lượng cuộc sống. Nếu ho kéo dài nhiều ngày, làm gián đoạn giấc ngủ hoặc đi kèm khó thở, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân để có cách xử lý phù hợp.
Đặc điểm của ho về đêm
Ho là phản xạ bảo vệ tự nhiên của cơ thể nhằm làm sạch đường hô hấp khỏi dịch nhầy, dị vật hoặc tác nhân gây kích thích. Tuy nhiên, khi ho xuất hiện chủ yếu vào ban đêm hoặc nặng hơn khi nằm, đây có thể là dấu hiệu cho thấy đường hô hấp đang bị kích thích hoặc có vấn đề tiềm ẩn.
Một số đặc điểm thường gặp:
- Ho khan hoặc ho có đờm.
- Ho nhiều khi nằm xuống.
- Ho thành từng cơn làm thức giấc.
- Ho kèm ngứa họng hoặc khàn tiếng.
Các nguyên nhân thường gặp gây ho về đêm
Ho về đêm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc nhận biết các dấu hiệu đi kèm sẽ giúp bạn định hướng nguyên nhân và có cách xử lý phù hợp.
| Nguyên nhân | Cơ chế gây ho | Dấu hiệu đi kèm thường gặp |
| Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) | Acid dạ dày và enzyme pepsin trào ngược lên vùng hầu họng khi nằm, kích thích niêm mạc và gây phản xạ ho | Ho khan về đêm, ợ nóng, ợ chua, khàn tiếng buổi sáng |
| Chảy dịch sau mũi (viêm mũi xoang) | Dịch nhầy từ xoang chảy xuống phía sau họng khi nằm ngủ (postnasal drip) làm kích thích các thụ thể ho | Vướng họng, khạc đờm buổi sáng, ngạt mũi, ngứa họng |
| Dị ứng đường hô hấp | Dị nguyên như bụi nhà, phấn hoa kích thích cơ thể giải phóng histamin, gây viêm và kích thích đường hô hấp | Ho khan, hắt hơi, sổ mũi, ngứa họng |
| Hen phế quản | Ban đêm đường thở dễ bị co thắt phế quản, làm tăng phản xạ ho | Ho nhiều về đêm, khò khè, khó thở |
| Viêm họng hoặc nhiễm trùng hô hấp | Dịch nhầy tích tụ trong họng khi ngủ kích thích niêm mạc họng | Đau họng, đờm nhiều, sốt nhẹ, mệt mỏi |
| Không khí khô hoặc ô nhiễm | Niêm mạc họng bị khô và mất lớp bảo vệ, khiến cổ họng dễ bị kích thích | Khô họng, rát họng, ho nhẹ kéo dài |
Trong quá trình tư vấn tại nhà thuốc Dược Khoa, nhiều khách hàng đến hỏi vì tình trạng ho về đêm kéo dài dù ban ngày gần như không ho. Không ít trường hợp ban đầu nghĩ chỉ là viêm họng nhẹ nên tự mua siro ho hoặc thuốc ngậm, nhưng cơn ho vẫn tái phát khi nằm ngủ.
Sau khi trao đổi kỹ hơn, nguyên nhân thường liên quan đến trào ngược dạ dày hoặc chảy dịch sau mũi do viêm xoang. Một số người khác lại có thói quen ăn tối khá muộn, uống cà phê hoặc trà đặc vào buổi tối, khiến cổ họng dễ bị kích thích khi ngủ.
Tùy trường hợp cụ thể, ngoài việc tư vấn các sản phẩm phù hợp, các dược sĩ còn chia sẻ một số mẹo giúp người bệnh giảm đáng kể tình trạng này chỉ sau vài ngày.
Mẹo giảm ho về đêm trước khi đi ngủ
Nếu bạn thường xuyên bị ho về đêm, một số thói quen nhỏ trước khi đi ngủ có thể giúp cổ họng dễ chịu hơn và hạn chế cơn ho xuất hiện trong lúc ngủ:
- Uống một ít nước ấm trước khi ngủ: Một cốc nước ấm khoảng 100–150 ml giúp làm ẩm niêm mạc họng và làm loãng dịch nhầy trong đường hô hấp. Điều này giúp giảm kích thích gây ho khi nằm. Hoặc bạn cũng có thể để sẵn cốc nước ở đầu giường hoặc gần giường để uống khi đêm ngứa cổ muốn ho.
- Súc miệng bằng nước muối sinh lý: Súc họng bằng nước muối 0,9% giúp làm sạch niêm mạc họng, giảm vi khuẩn và hạn chế dịch nhầy tích tụ ở cổ họng vào ban đêm.
- Nâng cao đầu khi ngủ: Bạn có thể kê thêm gối để đầu cao hơn khoảng 10–15 cm. Tư thế này giúp giảm tình trạng trào ngược dạ dày và hạn chế dịch mũi chảy xuống họng khi ngủ.
- Tránh ăn quá no hoặc ăn muộn: Bạn nên ăn tối trước khi ngủ ít nhất 2–3 giờ để thức ăn kịp tiêu hóa, làm giảm nguy cơ trào ngược dạ dày.
- Làm dịu cổ họng trước khi ngủ: Một số người nhận thấy rằng việc xịt họng thảo dược hoặc keo ong trước khi đi ngủ giúp cổ họng dễ chịu hơn. Keo ong chứa nhiều flavonoid và polyphenol, có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên và hỗ trợ làm dịu niêm mạc họng. Hãy để 1 lọ xịt họng keo ong ở đầu giường.
- Máy tạo độ ẩm hoặc chậu nước đặt trong phòng nếu dùng điều hòa hoặc khi không khí khô hanh.
- Vệ sinh sạch sẽ giường ngủ.
Hiện nay, các sản phẩm xịt họng chứa keo ong như xịt họng Propobee thường được nhiều người lựa chọn để chăm sóc cổ họng hằng ngày. Dạng xịt giúp dung dịch phân tán trực tiếp đến vùng họng đang bị kích thích, từ đó hỗ trợ làm dịu niêm mạc, giảm cảm giác khô rát hoặc ngứa họng, đặc biệt vào buổi tối khi cổ họng dễ bị khô hơn.
Khi nào cần đi khám vì ho về đêm?
Bạn nên đi khám nếu ho về đêm kèm theo các dấu hiệu sau:
- Ho kéo dài trên 2–3 tuần không cải thiện.
- Ho kèm theo khó thở, thở khò khè.
- Sốt cao hoặc sốt tái phát nhiều lần.
- Ho ra máu hoặc đờm có màu lạ (vàng đậm, xanh, nâu).
- Sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc mệt mỏi kéo dài.
Bác sĩ có thể chỉ định một số kiểm tra như chụp X-quang phổi, nội soi tai mũi họng hoặc kiểm tra chức năng hô hấp để tìm nguyên nhân chính xác.
Trong một số trường hợp, ho xuất hiện vào ban đêm nhưng đến sáng lại kèm theo cảm giác khô rát hoặc đau họng khi thức dậy. Nếu bạn thường xuyên gặp tình trạng này, bạn có thể tham khảo thêm bài viết “7 nguyên nhân gây đau họng buổi sáng và cách xử lý” để hiểu rõ hơn về nguyên nhân và cách khắc phục.
Ho về đêm là tình trạng khá phổ biến nhưng không nên chủ quan. Khi cơn ho kéo dài hoặc làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, bạn nên tìm hiểu nguyên nhân và có biện pháp phòng tránh phù hợp để bảo vệ sức khỏe đường hô hấp.
